زندان جابان دماوند؛ ازدحام زندانیان، توزیع گسترده مواد مخدر و نبود حداقل امکانات بهداشتی

 

گزارش‌های رسیده از زندان جابان دماوند از شرایطی نگران‌کننده حکایت دارد؛ زندانیانی که در فضایی فراتر از ظرفیت زندان نگهداری می‌شوند، از نبود تفکیک جرائم، کمبود امکانات رفاهی و بهداشتی و دسترسی گسترده به مواد مخدر سخن می‌گویند. فعالان حقوق بشر هشدار می‌دهند که ادامه این وضعیت می‌تواند سلامت و امنیت زندانیان را با خطرات جدی روبه‌رو کند

کانون حقوق بشر ایران، چهارشنبه ۳ تیرماه ۱۴۰۵ – گزارش‌های دریافتی از زندان جابان دماوند، واقع در جاده فیروزکوه و محدوده جابان، تصویری نگران‌کننده از وضعیت نگهداری زندانیان ارائه می‌دهد. بر اساس این گزارش‌ها، جمعیتی بیش از ظرفیت این زندان در بندها نگهداری می‌شوند و هیچ‌گونه تفکیک مؤثری میان زندانیان با جرائم مختلف وجود ندارد. همزمان، کمبود شدید امکانات بهداشتی و رفاهی، شرایط نامناسب زیستی و گزارش‌هایی درباره توزیع گسترده مواد مخدر در داخل زندان، نگرانی‌های تازه‌ای را درباره وضعیت زندانیان ایجاد کرده است.

چرا وضعیت زندان جابان دماوند مورد انتقاد قرار گرفته است؟

منابع مطلع می‌گویند زندان جابان دماوند با مشکل جدی تراکم جمعیت روبه‌رو است. تعداد زندانیان از ظرفیت پیش‌بینی‌شده برای این مجموعه فراتر رفته و همین مسئله موجب افزایش مشکلات رفاهی، بهداشتی و امنیتی شده است.

به گفته منابع آگاه، فضای موجود پاسخگوی جمعیت زندانیان نیست و بسیاری از آنان در شرایطی نگهداری می‌شوند که امکانات اولیه زندگی در اختیارشان قرار ندارد. فعالان حقوق زندانیان معتقدند نگهداری زندانیان در شرایط ازدحام بیش از ظرفیت، علاوه بر تأثیرات جسمی و روانی، می‌تواند زمینه‌ساز افزایش تنش، درگیری و آسیب‌های اجتماعی در داخل زندان شود.

نبود تفکیک جرائم چه پیامدهایی برای زندانیان دارد؟

یکی از مهم‌ترین مشکلات مطرح‌شده درباره زندان جابان دماوند، نبود تفکیک جرائم است. بر اساس گزارش‌ها، زندانیان با اتهامات و سوابق مختلف در کنار یکدیگر نگهداری می‌شوند و استانداردهای مربوط به طبقه‌بندی زندانیان رعایت نمی‌شود.

کارشناسان حقوقی تأکید می‌کنند که تفکیک جرائم یکی از اصول اساسی مدیریت زندان‌ها است و با هدف حفظ امنیت زندانیان، جلوگیری از تأثیرات منفی متقابل و فراهم کردن شرایط مناسب برای اصلاح و بازپروری پیش‌بینی شده است.

عدم اجرای این اصل می‌تواند زندانیان با جرائم سبک‌تر یا افراد فاقد سابقه کیفری را در معرض آسیب‌های جدی قرار دهد. همچنین احتمال گسترش خشونت، تهدید و فشار بر برخی زندانیان در چنین شرایطی افزایش می‌یابد.

زندان جابان دماوند

وضعیت بهداشتی و رفاهی زندان جابان چگونه توصیف شده است؟

گزارش‌های دریافتی از وضعیت بهداشتی این زندان تصویری بسیار نگران‌کننده ارائه می‌کند. به گفته منابع مطلع، نظافت در بخش‌های مختلف زندان در سطح بسیار پایینی قرار دارد و بندها و فضاهای عمومی زندان با مشکلات جدی بهداشتی مواجه هستند.

زندانیان از نبود امکانات اولیه رفاهی نیز شکایت دارند. بر اساس این گزارش‌ها، بسیاری از امکانات ضروری از جمله وسایل پخت‌وپز، تجهیزات سرمایشی و گرمایشی مناسب، تخت کافی و سایر امکانات اولیه زندگی در اختیار زندانیان قرار ندارد.

فعالان حقوق بشر هشدار می‌دهند که تداوم چنین شرایطی می‌تواند سلامت جسمی زندانیان را به خطر اندازد و زمینه گسترش بیماری‌های واگیردار و مشکلات جسمی و روحی را فراهم کند.

عباس اسکندری

چگونه مواد مخدر به زندان جابان وارد می‌شود؟

یکی از مهم‌ترین بخش‌های گزارش‌های منتشرشده به موضوع توزیع گسترده مواد مخدر در داخل زندان مربوط می‌شود. منابع مطلع مدعی هستند که مواد مخدر به‌راحتی در دسترس زندانیان قرار دارد و خرید و فروش آن در بخش‌های مختلف زندان جریان دارد.

بر اساس این گزارش‌ها، مواد مخدر در برخی موارد به صورت بسته‌هایی از پشت دیوارهای زندان به داخل محوطه هواخوری پرتاب می‌شود. همچنین ادعا شده است که این روند در برابر دید مسئولان زندان ادامه دارد و محدودیت مؤثری برای جلوگیری از آن اعمال نمی‌شود.

فعالان حقوق زندانیان می‌گویند گسترش مواد مخدر در محیط زندان نه تنها سلامت زندانیان را تهدید می‌کند، بلکه می‌تواند به افزایش خشونت، بدهی، درگیری و شکل‌گیری شبکه‌های غیررسمی قدرت در داخل زندان منجر شود.

نبود نظارت مستقل چه تأثیری بر وضعیت زندان دارد؟

یکی دیگر از نگرانی‌های مطرح‌شده، نبود نظارت مؤثر و مستقل بر وضعیت زندان جابان دماوند است. منابع مطلع می‌گویند شرایط این زندان کمتر در معرض بازرسی‌های مستقل قرار می‌گیرد و مشکلات موجود سال‌هاست بدون رسیدگی مؤثر ادامه دارد.

فعالان حقوق بشر معتقدند نبود نظارت شفاف بر عملکرد زندان‌ها می‌تواند زمینه تداوم نقض حقوق زندانیان را فراهم کند و امکان پاسخگویی مسئولان در قبال شرایط موجود را کاهش دهد.

گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران

• پرونده شهرک اکباتان؛ صدور حکم اعدام برای چهار متهم در دادگاه انقلاب تهران
• لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا ‌کنون
  متن کامل اعلامیه جهانی حقوق بشر
• فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
• آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
  آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
• جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
• اولین ویدئوی ۳ بعدی بند ۲۰۹ زندان اوین؛ قسمت اول: ساختمان و ساختار بندها

بررسی حقوق پرونده بر اساس قوانین داخلی

ابهامات حقوقی پرونده

در خصوص زندان جابان دماوند، پرسش‌های متعددی درباره میزان رعایت استانداردهای قانونی نگهداری زندانیان، نحوه کنترل ورود مواد مخدر، وضعیت بهداشتی زندان و اجرای اصل تفکیک جرائم مطرح است.

مواد قانونی مرتبط

اصل ۲۲ قانون اساسی

حفظ حقوق، جان و کرامت اشخاص را تضمین می‌کند.

اصل ۳۹ قانون اساسی

هرگونه هتک حرمت و رفتار مغایر با شأن افراد را ممنوع می‌داند.

آیین‌نامه اجرایی سازمان زندان‌ها

بر تفکیک جرائم، رعایت بهداشت، تأمین امکانات ضروری و حفظ سلامت زندانیان تأکید دارد.

ماده ۵۱۳ آیین‌نامه سازمان زندان‌ها

لزوم رعایت طبقه‌بندی و تفکیک زندانیان را مورد تأکید قرار می‌دهد.

موارد نقض قانون

عدم رعایت اصل تفکیک جرائم

نگهداری زندانیان بیش از ظرفیت پیش‌بینی‌شده زندان

احتمال قصور در کنترل ورود و توزیع مواد مخدر

عدم تأمین حداقل امکانات بهداشتی و رفاهی

احتمال نقض مقررات مربوط به سلامت و بهداشت زندانیان

ابهام در میزان نظارت بر عملکرد مسئولان زندان

نقض حقوق بشر؛ نگهداری زندانیان در شرایط غیرانسانی و فاقد استانداردهای حداقلی

فعالان حقوق بشر معتقدند شرایط گزارش‌شده از زندان جابان دماوند با بسیاری از استانداردهای شناخته‌شده بین‌المللی درباره نگهداری زندانیان در تعارض است. آنان هشدار می‌دهند که ازدحام جمعیت، نبود امکانات بهداشتی، دسترسی گسترده به مواد مخدر و فقدان تفکیک جرائم می‌تواند سلامت، امنیت و کرامت انسانی زندانیان را به طور جدی تهدید کند.

مواد نقض‌شده

نقض حق برخورداری از شرایط انسانی نگهداری – ماده ۱۰ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی

زندانیان باید در شرایطی متناسب با کرامت انسانی نگهداری شوند.

نقض حق سلامت – ماده ۲۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر

کمبود امکانات بهداشتی و رفاهی سلامت زندانیان را در معرض خطر قرار می‌دهد.

نقض قواعد نلسون ماندلا درباره استانداردهای زندان

ازدحام جمعیت و نبود امکانات اولیه با استانداردهای بین‌المللی مغایرت دارد.

نقض حق امنیت شخصی زندانیان

عدم تفکیک جرائم می‌تواند امنیت جسمی و روانی زندانیان را تهدید کند.

نقض حق برخورداری از محیط عاری از مواد مخدر و خشونت

توزیع گسترده مواد مخدر در زندان سلامت و امنیت زندانیان را با خطر جدی مواجه می‌کند.

گزارش‌های منتشرشده از زندان جابان دماوند نشان می‌دهد که بسیاری از زندانیان در شرایطی نگهداری می‌شوند که با حداقل استانداردهای قانونی و انسانی فاصله دارد. فعالان حقوق بشر خواستار انجام تحقیقات مستقل، نظارت مؤثر بر وضعیت این زندان و رسیدگی فوری به مشکلات مطرح‌شده شده‌اند.