معدن فاریاب؛ سرکوب خونین اعتراض زنان بلوچ به تاراج منابع محلی و بازداشت معترضان + فیلم وعکس

اعتراض زنان بلوچ روستای پشموکی در شهرستان فاریاب به نحوه واگذاری معدن کرومیت و محرومیت مردم منطقه از منافع آن، با یورش نیروهای نظامی، ضرب‌وشتم معترضان و بازداشت شماری از شهروندان پایان یافت. گزارش‌ها از مجروح شدن دست‌کم هفت زن بلوچ و بازداشت شش شهروند، از جمله سه زن، حکایت دارد.

کانون حقوق بشر ایران، پنج شنبه ۲۸ خردادماه ۱۴۰۵ – معدن فاریاب طی روزهای ۲۶ و ۲۷ خردادماه ۱۴۰۵ به صحنه یکی از گسترده‌ترین اعتراضات مردمی در جنوب استان کرمان تبدیل شد. زنان بلوچ روستای پشموکی که نسبت به نحوه واگذاری و بهره‌برداری از معدن کرومیت منطقه معترض بودند، ابتدا با تجمعی مسالمت‌آمیز خواستار پاسخگویی مسئولان شدند؛ اما تنها یک روز بعد، اعتراض آنان با برخورد خشونت‌آمیز نیروهای نظامی مواجه شد. این رویداد بار دیگر پرسش‌هایی جدی درباره نحوه بهره‌برداری از منابع طبیعی مناطق محروم، سهم جوامع محلی از ثروت‌های سرزمین خود و شیوه برخورد حاکمیت با مطالبات مدنی شهروندان مطرح کرده است.

چرا مردم منطقه به معدن فاریاب اعتراض کردند؟

اعتراضات از صبح سه‌شنبه ۲۶ خردادماه آغاز شد؛ زمانی که شماری از زنان بلوچ روستای پشموکی در مقابل معدن کرومیت منطقه تجمع کردند و خواستار شفاف‌سازی درباره نحوه واگذاری و بهره‌برداری از این معدن شدند.

معترضان معتقدند معدن کرومیت پشموکی یکی از مهم‌ترین منابع اقتصادی منطقه است، اما منافع حاصل از آن نه به مردم محلی بلکه به افراد دارای نفوذ و نزدیک به مراکز قدرت می‌رسد. آنان می‌گویند در حالی که ثروت‌های طبیعی منطقه استخراج می‌شود، بسیاری از ساکنان همچنان با فقر، بیکاری، کمبود امکانات و محرومیت‌های گسترده دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

زنان معترض در سخنان خود بارها این پرسش را مطرح کردند که چرا مردم بومی از منابع سرزمین خود سهمی ندارند و چرا هیچ نهاد مسئولی درباره روند واگذاری معدن پاسخگو نیست.

یکی از شعارهای محوری تجمع این بود: «عدالت کجاست؟»

روز چهارشنبه در معدن فاریاب چه گذشت؟

صبح چهارشنبه ۲۷ خردادماه، اعتراضات برای دومین روز متوالی ادامه یافت. اما این بار نیروهای نظامی به محل تجمع اعزام شدند و برخوردی خشونت‌آمیز با معترضان صورت گرفت.

ویدئوهای منتشرشده از محل نشان می‌دهد که نیروهای حاضر با استفاده از باتوم، مشت و لگد به سمت زنان و شهروندان معترض هجوم برده و آنان را مورد ضرب‌وشتم قرار داده‌اند.

بر اساس اطلاعات تأییدشده، دست‌کم هفت زن بلوچ در جریان این حمله مجروح شدند و شش شهروند بلوچ نیز بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شدند.

هویت بازداشت‌شدگان شامل مرضیه حوت، ماه‌بی‌بی حوت، صمیه بامری، علی‌بخش بامری، رضا بیگ‌بامری و انور حوت اعلام شده است.

همچنین ثریا حوت، معصومه حوت، مینا حوت، دورخاتون حوت، صفیه بامری، ماهنور بامری و بی‌بی‌ناز بامری از جمله زنانی هستند که در جریان ضرب‌وشتم نیروهای نظامی دچار جراحت شده‌اند.

گزارش کامل درگیری‌ها؛ از اعتراض مدنی تا سرکوب خشونت‌آمیز

بر اساس روایت‌های محلی، تجمع‌کنندگان هیچ‌گونه سلاح یا ابزار خشونت‌آمیز به همراه نداشتند و خواسته اصلی آنان پاسخگویی مسئولان درباره نحوه واگذاری معدن بود.

با این حال، نیروهای اعزام‌شده به جای گفت‌وگو با معترضان، اقدام به متفرق کردن آنان از طریق خشونت فیزیکی کردند. شاهدان می‌گویند زنان معترض بیشترین حجم خشونت را متحمل شدند و برخی از آنان در برابر دوربین‌ها مورد ضرب‌وشتم قرار گرفتند.

این رویداد تنها چند ساعت پس از حادثه مشابه در منطقه سرسیاه تفتان رخ داد؛ جایی که زنان بلوچ معترض به فعالیت معدن طلای تفتان نیز هدف توهین، تهدید و ضرب‌وشتم قرار گرفتند.

تکرار این برخوردها طی کمتر از ۲۴ ساعت، تصویری روشن از نحوه مواجهه نهادهای امنیتی با اعتراضات مدنی در مناطق بلوچ‌نشین ارائه می‌دهد.

چرا اعتراضات معدن فاریاب اهمیت دارد؟

اعتراضات معدن فاریاب تنها درباره یک معدن نیست. این اعتراضات نمادی از نارضایتی گسترده مردم مناطق محروم نسبت به نحوه توزیع منابع و ثروت‌های عمومی است.

ساکنان منطقه معتقدند منابع طبیعی متعلق به مردم است، اما در عمل سود حاصل از استخراج معادن در اختیار شبکه‌ای از افراد بانفوذ، پیمانکاران وابسته و نهادهای نزدیک به قدرت قرار می‌گیرد؛ در حالی که مردم محلی از حداقل امکانات توسعه‌ای نیز محروم هستند.

بسیاری از فعالان اجتماعی هشدار می‌دهند که ادامه این روند شکاف میان مردم و حاکمیت را عمیق‌تر خواهد کرد. تجربه سال‌های گذشته نیز نشان داده است که پاسخ امنیتی به مطالبات اقتصادی و اجتماعی نه تنها مشکلات را حل نمی‌کند، بلکه به گسترش اعتراضات و افزایش نارضایتی عمومی منجر می‌شود.

در واقع، سرکوب اعتراضات معدن فاریاب می‌تواند به جای خاموش کردن مطالبات، زمینه شکل‌گیری اعتراضات گسترده‌تر در آینده را فراهم کند.