کانون حقوق بشر ایران، دوشنبه ۱۸ خردادماه ۱۴۰۵ – عصمتالله جابری طی سالها فعالیت در دستگاه قضایی به یکی از شناختهشدهترین مجریان احکام اعدام تبدیل شد؛ تا جایی که رسانههای حکومتی از او با عنوان «مرد اعدام» یاد کردند. بر اساس اظهارات و مستندات موجود، وی در اجرای دستکم ۳۵۰ حکم اعدام نقش داشته است. اگرچه او مدعی است که در ۱۸۰ پرونده موفق به اخذ رضایت و توقف اجرای حکم شده، اما همین آمار پرسشهای مهمی را درباره کیفیت تحقیقات، استقلال قضایی، رعایت دادرسی عادلانه و نگاه حاکم بر نظام قضایی به مجازات مرگ مطرح میکند. بررسی کارنامه او نشان میدهد مسئله تنها عملکرد یک فرد نیست، بلکه بازتاب ساختاری است که اعدام را به یکی از اصلیترین ابزارهای پاسخ کیفری تبدیل کرده است.
در نظامهای قضایی مبتنی بر حقوق بشر، موفقیت یک قاضی با میزان کشف حقیقت، جلوگیری از خطای قضایی، رعایت حقوق متهم و تضمین دادرسی عادلانه سنجیده میشود. اما در کارنامه عصمتالله جابری، آنچه برجسته شده تعداد بالای احکام اعدامی است که تحت نظارت او اجرا شدهاند.
مشارکت در اجرای دستکم ۳۵۰ حکم اعدام نشان میدهد که مجازات مرگ در دستگاه قضایی نه یک استثنا، بلکه بخشی از سازوکار
وقتی تعداد احکام اجرا شده به صدها مورد میرسد، نگرانیها درباره صدور احکام فلهای و اتکای بیش از حد به گزارشهای ضابطان امنیتی و انتظامی افزایش مییابد.
یکی از مهمترین نقدهای وارد بر ساختار قضایی، نگاه ابزاری به مجازات اعدام است. در چنین نگاهی، اجرای حکم به هدف اصلی تبدیل میشود و پرسشهای اساسی درباره آثار انسانی و اجتماعی آن در حاشیه قرار میگیرد.
اظهارات عصمتالله جابری درباره پرونده شهلا جاهد و جمله معروف او که «خوش به سعادت قاتلی که اعدام میشود» نمونهای از همین نگاه است. این نوع بیان نه تنها از فاصله گرفتن از بیطرفی قضایی حکایت دارد، بلکه نشان میدهد مجازات مرگ به عنوان یک ارزش مثبت و مطلوب معرفی میشود.
