مجتبی زاهدی؛ ادامه بلاتکلیفی و محرومیت از ملاقات زندانی سیاسی در زندان وکیل‌آباد مشهد

 

مجتبی زاهدی، ۴۲ ساله و از بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴، با گذشت چند ماه از انتقال به زندان وکیل‌آباد مشهد همچنان از حق ملاقات با خانواده محروم است. خانواده او می‌گویند مسئولان زندان بدون صدور حکم قطعی، با استناد به امنیتی بودن پرونده، از ملاقات وی جلوگیری کرده و آنان را در انتظار صدور حکم نگه داشته‌اند

مجتبی زاهدی

کانون حقوق بشر ایران، یک‌شنبه ۲۱ تیرماه ۱۴۰۵ – مجتبی زاهدی، شهروند ۴۲ ساله اهل شهرستان جوین در استان خراسان رضوی، از بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ است که همچنان به صورت بلاتکلیف در زندان وکیل‌آباد مشهد نگهداری می‌شود. بر اساس اطلاعات دریافتی، وی از زمان انتقال به این زندان تاکنون از ملاقات با خانواده محروم بوده و مسئولان زندان به بستگان او اعلام کرده‌اند که پرونده وی امنیتی است و باید در انتظار صدور حکم بمانند.

مجتبی زاهدی کیست؟

مجتبی زاهدی، ۴۲ ساله، اهل شهرستان جوین از توابع سبزوار، متأهل و دارای یک فرزند است. وی دارای مدرک کارشناسی بوده و پیش از بازداشت به عنوان معاون کارگزینی کارخانه قند جوین فعالیت می‌کرد.

بازداشت در پی اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴

بر اساس اطلاعات منتشرشده، مجتبی زاهدی در جریان اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ در شهرستان سبزوار بازداشت شد.

منابع آگاه می‌گویند نیروهای امنیتی پس از بازداشت، وی را به بازداشتگاه سبزوار منتقل کردند و در طول بازجویی، او را به عنوان یکی از «لیدرهای اعتراضات» معرفی کردند.

به گفته نزدیکان وی، در جریان تحقیقات مقدماتی، پرونده‌ای با اتهامات امنیتی برای او تشکیل شد و نهادهای امنیتی تلاش کردند نقش وی را در اعتراضات گسترده‌تر از آنچه رخ داده بود، نشان دهند.

روایت خانواده از روز اعتراضات

بر اساس روایت نزدیکان مجتبی زاهدی، او در زمان وقوع اعتراضات داخل خودروی خود حضور داشته است.

به گفته این منابع، وی در همان زمان مشاهده می‌کند که مأموران امنیتی به سوی یک مرد شلیک می‌کنند و او جان خود را از دست می‌دهد.

در ادامه، همسر آن مرد برای جلوگیری از تیراندازی و کمک به او به سمت محل حادثه می‌رود، اما وی نیز هدف تیراندازی قرار می‌گیرد و کشته می‌شود.

خانواده مجتبی زاهدی می‌گویند او برای کمک به این زن و مرد به محل حادثه نزدیک شده بود، اما در همان جریان بر اثر اصابت گلوله ساچمه‌ای از ناحیه چشم مجروح شد.

به گفته این منابع، آسیب واردشده به چشم او از همان زمان باقی مانده و پس از مدتی نیز توسط نیروهای امنیتی بازداشت شد.

انتقال به زندان وکیل‌آباد مشهد

پس از چند ماه نگهداری در بازداشتگاه سبزوار، مجتبی زاهدی در فروردین‌ماه ۱۴۰۵ به زندان وکیل‌آباد مشهد منتقل شد.

به گفته خانواده او، با وجود گذشت چند ماه از انتقال، هنوز وضعیت پرونده وی روشن نشده و رسیدگی قضایی به پایان نرسیده است.

آن‌ها می‌گویند این بلاتکلیفی فشار روانی سنگینی بر مجتبی زاهدی و اعضای خانواده‌اش وارد کرده است.

محرومیت از ملاقات با خانواده

یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های خانواده مجتبی زاهدی، ادامه محرومیت وی از ملاقات است.

به گفته نزدیکان او، از زمان انتقال به زندان وکیل‌آباد تاکنون هیچ ملاقات حضوری برای وی برقرار نشده است.

خانواده می‌گویند هر بار که برای پیگیری وضعیت او مراجعه کرده‌اند، مسئولان زندان اعلام کرده‌اند پرونده وی امنیتی است و تا تعیین تکلیف نهایی امکان ملاقات وجود ندارد.

به گفته آنان، حتی در پاسخ به پرسش‌های خانواده درباره وضعیت پرونده، مسئولان تنها گفته‌اند که باید منتظر صدور حکم باشند.

ادامه بلاتکلیفی در روند رسیدگی

بر اساس اطلاعات موجود، مجتبی زاهدی همچنان در وضعیت بلاتکلیف به سر می‌برد و هنوز حکم قطعی درباره پرونده وی صادر نشده است.

منابع مطلع می‌گویند ادامه بازداشت طولانی‌مدت بدون تعیین تکلیف نهایی پرونده، موجب نگرانی خانواده او شده است.

ادامه این وضعیت، علاوه بر آثار روانی بر زندانی، خانواده وی را نیز در شرایط دشوار قرار داده و آنان همچنان از زمان رسیدگی نهایی پرونده بی‌اطلاع هستند.

گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران

• لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا ‌کنون
  متن کامل اعلامیه جهانی حقوق بشر
• مشهد در شب ۱۹ دی؛ ویدئویی از آغاز تیراندازی به معترضان و روایت سرکوب خونین اعتراضات سراسری + فیلم و عکس
• فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
• گزارش ویژه کانون حقوق بشر ایران| زندان دستگرد اصفهان؛ افشای شکنجه و تشدید سرکوب زندانیان سیاسی
• زندان دستگرد اصفهان؛ افشای قتل‌عام و سرکوب خونین زندانیان در ۱۱ فروردین ۱۴۰۵
• زندان دستگرد اصفهان؛ افشای اسناد، تصاویر و گزارش پزشکی قانونی از سرکوب خونین زندانیان | پرونده ویژه
• آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
  آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
• جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
• اولین ویدئوی ۳ بعدی بند ۲۰۹ زندان اوین؛ قسمت اول: ساختمان و ساختار بندها

بررسی حقوقی پرونده بر اساس قوانین داخلی

مقدمه

پیش از بررسی حقوقی این پرونده، باید توجه داشت که بسیاری از پرونده‌های مرتبط با اعتراضات سراسری در سال‌های اخیر با انتقاد نهادهای حقوق بشری درباره رعایت نشدن استانداردهای دادرسی منصفانه روبه‌رو بوده‌اند. با این حال، حتی بر اساس قوانین داخلی نیز متهم از حقوق مشخصی از جمله اطلاع از اتهام، دسترسی به خانواده، ملاقات، رسیدگی در مهلت معقول و برخورداری از دادرسی منصفانه برخوردار است.

ابهامات حقوقی پرونده

در پرونده مجتبی زاهدی، پرسش‌های متعددی مطرح است؛ از جمله مبنای حقوقی ادامه بازداشت و بلاتکلیفی، علت محرومیت طولانی‌مدت از ملاقات با خانواده، نحوه انتساب اتهام «لیدری اعتراضات»، وضعیت رسیدگی به آسیب جسمی ناشی از اصابت گلوله ساچمه‌ای و دلیل طولانی شدن روند رسیدگی قضایی.

مواد قانونی مرتبط

اصل ۳۲ قانون اساسی: هیچ‌کس را نمی‌توان بازداشت کرد مگر به حکم و ترتیبی که قانون معین کرده است و اتهام باید در اسرع وقت به وی ابلاغ شود.

اصل ۳۴ قانون اساسی: دادخواهی حق مسلم هر فرد است.

اصل ۳۵ قانون اساسی: در همه دادگاه‌ها طرفین دعوا حق انتخاب وکیل دارند.

اصل ۳۷ قانون اساسی: اصل بر برائت است و هیچ‌کس مجرم شناخته نمی‌شود مگر جرم او در دادگاه صالح اثبات شود.

اصل ۳۹ قانون اساسی: هتک حرمت و حیثیت افراد بازداشت‌شده و زندانی ممنوع است.

قانون آیین دادرسی کیفری: متهم حق دارد از وضعیت پرونده خود آگاه باشد، با خانواده ارتباط داشته باشد و پرونده او در مدت متعارف رسیدگی شود.

آیین‌نامه اجرایی سازمان زندان‌ها: زندانیان حق ملاقات و ارتباط با خانواده را جز در موارد استثنایی و با تصمیم قانونی دارند.

موارد نقض قانون

ادامه بازداشت طولانی‌مدت همراه با بلاتکلیفی.

محرومیت طولانی از ملاقات با خانواده.

ابهام در روند رسیدگی و تعیین تکلیف پرونده.

احتمال محدود شدن حقوق دفاعی متهم در مرحله تحقیقات.

رسیدگی نشدن شفاف به آسیب جسمی واردشده به چشم وی.

نقض حقوق بشردر پرونده مجتبی زاهدی

ادامه بازداشت مجتبی زاهدی در شرایط بلاتکلیف، محرومیت از ملاقات با خانواده و ابهام در روند رسیدگی قضایی، نگرانی‌هایی درباره رعایت حقوق بنیادین این زندانی ایجاد کرده است. حق برخورداری از دادرسی عادلانه، اطلاع از وضعیت پرونده، ارتباط با خانواده و رسیدگی پزشکی از جمله حقوقی است که باید برای تمامی افراد محروم از آزادی رعایت شود. نهادهای حقوق بشری بارها تأکید کرده‌اند که نگهداری طولانی‌مدت افراد در وضعیت نامشخص و محدود کردن ارتباط آنان با خانواده می‌تواند آثار روانی و اجتماعی قابل توجهی بر زندانی و بستگان او بر جای بگذارد.

مواد نقض‌شده

ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی.

ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: ممنوعیت رفتارهای ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز.

ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر: ممنوعیت بازداشت و حبس خودسرانه.

ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق برخورداری از دادرسی عادلانه و علنی.

ماده ۱۴ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: حق محاکمه منصفانه و رسیدگی در مدت معقول.

ماده ۱۰ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: لزوم رفتار انسانی و احترام به کرامت ذاتی افراد محروم از آزادی.

قواعد نلسون ماندلا: زندانیان باید امکان ارتباط منظم با خانواده و دسترسی به مراقبت‌های پزشکی مناسب را داشته باشند.

پرونده مجتبی زاهدی یکی از پرونده‌های مرتبط با اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ است که همچنان با ابهام در روند رسیدگی، ادامه بازداشت و محرومیت از ملاقات همراه است. خانواده او خواستار شفاف شدن وضعیت پرونده، رعایت حقوق قانونی وی و پایان دادن به بلاتکلیفی چندماهه این زندانی در زندان وکیل‌آباد مشهد هستند.