زندان فشافویه؛ سرگردانی بیش از ۵۰۰ زندانی رأی‌باز در گرمای شدید و بلاتکلیفی پس از تعطیلی شرکت‌های طرف قرارداد

 

بیش از ۵۰۰ زندانی رأی‌باز در زندان فشافویه پس از قطع همکاری شرکت‌های طرف قرارداد، هر روز ساعت‌ها بدون امکان اشتغال، تعیین تکلیف یا دسترسی به حداقل امکانات رفاهی در محوطه زندان سرگردان می‌مانند؛ وضعیتی که نگرانی‌هایی درباره شرایط نگهداری و حقوق این زندانیان ایجاد کرده است

کانون حقوق بشر ایران، یک‌شنبه ۲۱ تیرماه ۱۴۰۵ – گزارش‌های دریافتی از زندان فشافویه حاکی از آن است که بیش از ۵۰۰ زندانی رأی‌باز، پس از تعطیلی یا توقف فعالیت بسیاری از شرکت‌های طرف قرارداد با زندان، در وضعیت بلاتکلیف قرار گرفته‌اند. بر اساس این گزارش‌ها، این زندانیان هر روز ساعت‌ها در محوطه زندان، زیر نور مستقیم آفتاب و بدون دسترسی به امکانات اولیه، در انتظار تعیین وضعیت خود به سر می‌برند؛ در حالی که هیچ مقام مشخصی نیز پاسخگوی وضعیت آنان نیست.

بلاتکلیفی بیش از ۵۰۰ زندانی رأی‌باز

بر اساس اطلاعات منتشرشده، بیش از ۵۰۰ زندانی رأی‌باز که پیش‌تر در قالب قراردادهای کاری خارج از زندان یا در همکاری با شرکت‌های طرف قرارداد فعالیت می‌کردند، پس از اعلام «عدم نیاز» از سوی کارفرمایان، امکان ادامه اشتغال خود را از دست داده‌اند.

به گفته منابع مطلع، تعطیلی یا کاهش فعالیت بسیاری از این شرکت‌ها موجب شده است که تعداد زیادی از زندانیان بدون برنامه جایگزین و بدون تعیین تکلیف، هر روز برای ساعت‌های طولانی در انتظار بمانند؛ انتظاری که نه به اشتغال منجر می‌شود و نه وضعیت آنان را روشن می‌کند.

این وضعیت، علاوه بر ایجاد مشکلات اقتصادی برای زندانیان و خانواده‌های آنان، آثار روانی قابل توجهی نیز بر این افراد بر جای گذاشته است.

ساعت‌ها انتظار در گرمای شدید

بر اساس این گزارش، زندانیان رأی‌باز هر روز از حدود ساعت ۸ صبح تا ساعت ۱۳ در محوطه زندان حضور دارند.

منابع آگاه می‌گویند این افراد در تمام این مدت زیر نور مستقیم خورشید و در گرمای شدید نگهداری می‌شوند، بدون آنکه محل مناسبی برای استراحت، نشستن یا در امان ماندن از گرما در اختیار آنان قرار گیرد.

با توجه به افزایش دمای هوا در ماه‌های گرم سال، قرار گرفتن چندین ساعت در فضای باز می‌تواند سلامت جسمانی زندانیان، به‌ویژه سالمندان و افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای را با خطر مواجه کند.

نبود امکانات اولیه رفاهی

گزارش‌های رسیده نشان می‌دهد که در محل انتظار زندانیان رأی‌باز، حداقل امکانات رفاهی نیز فراهم نیست.

به گفته منابع مطلع، زندانیان در این ساعات به بوفه یا محل تهیه نوشیدنی، مواد غذایی یا سایر اقلام ضروری دسترسی ندارند و ناچارند ساعت‌ها بدون امکانات مناسب در محوطه زندان باقی بمانند.

نبود سایه‌بان، صندلی یا فضای مناسب برای استراحت، از دیگر مشکلاتی است که در این گزارش به آن اشاره شده است.

قطع دسترسی به وسایل شخصی

یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده، محدودیت دسترسی زندانیان به برخی وسایل شخصی در زمان حضور در محوطه زندان است.

بر اساس این گزارش، زندانیان در این ساعات به تلفن همراه، سیگار و برخی وسایل شخصی خود دسترسی ندارند.

منابع مطلع می‌گویند این محدودیت‌ها در حالی اعمال می‌شود که زندانیان عملاً امکان انجام هیچ فعالیتی را نیز ندارند و تنها در انتظار تعیین وضعیت یا اعزام احتمالی به محل کار باقی می‌مانند.

نبود مسئول پاسخگو

بر اساس اطلاعات دریافتی، یکی از مهم‌ترین مشکلات زندانیان رأی‌باز، نبود مسئول مشخص برای رسیدگی به وضعیت آنان است.

به گفته منابع آگاه، هیچ مقام یا مسئول ثابتی در محل حضور ندارد تا به درخواست‌های زندانیان رسیدگی کند یا درباره وضعیت اشتغال، اعزام به کار یا ادامه همکاری با شرکت‌های طرف قرارداد توضیحی ارائه دهد.

این مسئله موجب شده است که بسیاری از زندانیان روزهای متوالی بدون دریافت پاسخ روشن، در وضعیت نامشخص باقی بمانند.

اشتغال زندانیان و ضرورت مدیریت شفاف

اشتغال زندانیان یکی از برنامه‌هایی است که با هدف فراهم کردن امکان کسب درآمد، حفظ مهارت‌های شغلی و تسهیل بازگشت افراد به جامعه پس از آزادی مورد توجه قرار می‌گیرد.

با این حال، گزارش‌های اخیر درباره زندان فشافویه نشان می‌دهد که توقف همکاری شرکت‌های طرف قرارداد، بدون پیش‌بینی راهکار جایگزین، صدها زندانی را در وضعیت بلاتکلیف قرار داده است.

فعالان حقوق زندانیان معتقدند مدیریت چنین شرایطی نیازمند برنامه‌ریزی شفاف، اطلاع‌رسانی دقیق و تعیین تکلیف سریع وضعیت زندانیان است تا از ایجاد فشارهای روانی و اقتصادی بیشتر جلوگیری شود.

پیامدهای روانی بلاتکلیفی

روانشناسان معتقدند بلاتکلیفی طولانی‌مدت، یکی از مهم‌ترین عوامل افزایش اضطراب، ناامیدی و فرسودگی روانی در میان افراد محروم از آزادی است.

در مورد زندانیان رأی‌باز، این وضعیت می‌تواند آثار گسترده‌تری نیز داشته باشد؛ زیرا بسیاری از آنان با امید ادامه اشتغال و کمک به خانواده‌های خود در این طرح مشارکت کرده‌اند.

از دست رفتن ناگهانی فرصت کار، همراه با نبود اطلاع‌رسانی شفاف درباره آینده، می‌تواند فشار مضاعفی بر زندانیان و خانواده‌های آنان وارد کند.

گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران

• لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا ‌کنون
  متن کامل اعلامیه جهانی حقوق بشر
• مشهد در شب ۱۹ دی؛ ویدئویی از آغاز تیراندازی به معترضان و روایت سرکوب خونین اعتراضات سراسری + فیلم و عکس
• فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
• گزارش ویژه کانون حقوق بشر ایران| زندان دستگرد اصفهان؛ افشای شکنجه و تشدید سرکوب زندانیان سیاسی
• زندان دستگرد اصفهان؛ افشای قتل‌عام و سرکوب خونین زندانیان در ۱۱ فروردین ۱۴۰۵
• زندان دستگرد اصفهان؛ افشای اسناد، تصاویر و گزارش پزشکی قانونی از سرکوب خونین زندانیان | پرونده ویژه
• آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
  آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
• جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
• اولین ویدئوی ۳ بعدی بند ۲۰۹ زندان اوین؛ قسمت اول: ساختمان و ساختار بندها

بررسی حقوقی وضعیت زندان فشافویه بر اساس قوانین داخلی

مقدمه

پیش از بررسی حقوقی این وضعیت، باید توجه داشت که بسیاری از مقررات مربوط به اداره زندان‌ها در سال‌های گذشته از سوی نهادهای حقوق بشری مورد انتقاد قرار گرفته است. با این حال، حتی بر اساس قوانین داخلی نیز مسئولان زندان موظف‌اند شرایط نگهداری زندانیان را به گونه‌ای فراهم کنند که کرامت انسانی آنان حفظ شود و دسترسی به امکانات اولیه، خدمات رفاهی و سازوکارهای اداری شفاف تضمین شود.

ابهامات حقوقی

در این پرونده، پرسش‌هایی درباره علت ادامه بلاتکلیفی بیش از ۵۰۰ زندانی رأی‌باز، نبود برنامه جایگزین پس از قطع همکاری شرکت‌ها، نگهداری چندساعته زندانیان در فضای باز، نبود امکانات اولیه رفاهی و نبود مسئول مشخص برای پاسخگویی مطرح است.

مواد قانونی مرتبط

اصل ۲۲ قانون اساسی: حیثیت، جان و حقوق اشخاص از تعرض مصون است مگر به موجب قانون.

اصل ۲۹ قانون اساسی: برخورداری از خدمات رفاهی و اجتماعی از حقوق عمومی افراد است.

اصل ۳۹ قانون اساسی: هتک حرمت و حیثیت زندانیان ممنوع است.

آیین‌نامه اجرایی سازمان زندان‌ها: مسئولان زندان مکلف‌اند شرایط مناسب نگهداری، امکانات رفاهی، بهداشتی و خدمات مورد نیاز زندانیان را فراهم کنند.

مقررات مربوط به اشتغال زندانیان: برنامه‌های اشتغال باید با مدیریت منظم، نظارت مستمر و حفظ حقوق زندانیان اجرا شود.

موارد احتمالی نقض قانون

ادامه بلاتکلیفی طولانی‌مدت زندانیان رأی‌باز.

نگهداری چندساعته زندانیان در گرمای شدید بدون امکانات مناسب.

نبود دسترسی کافی به امکانات اولیه رفاهی.

نبود مدیریت شفاف و پاسخگویی در خصوص وضعیت اشتغال.

ایجاد فشار روانی ناشی از بی‌اطلاعی و انتظار طولانی.

نقض حقوق بشردر باره شرایط نگهداری زندانیان رأی‌باز

گزارش‌های منتشرشده درباره زندان فشافویه نگرانی‌هایی را درباره شرایط نگهداری زندانیان رأی‌باز، دسترسی آنان به امکانات اولیه و نحوه مدیریت برنامه‌های اشتغال در زندان ایجاد کرده است. نگهداری طولانی‌مدت زندانیان در فضای باز، بدون امکانات مناسب و در شرایطی که وضعیت اشتغال آنان نامشخص است، می‌تواند بر سلامت جسمی و روانی آنان تأثیر بگذارد. نهادهای حقوق بشری تأکید می‌کنند که افراد محروم از آزادی، صرف‌نظر از وضعیت قضایی خود، باید از شرایط انسانی نگهداری، امکانات اولیه و رفتار مبتنی بر کرامت انسانی برخوردار باشند.

مواد نقض‌شده

ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: هیچ‌کس نباید در معرض رفتارهای ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز قرار گیرد.

ماده ۲۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: هر انسان حق برخورداری از سطح مناسبی از زندگی و رفاه، از جمله سلامت و مراقبت‌های لازم را دارد.

ماده ۱۰ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: با همه افراد محروم از آزادی باید با انسانیت و احترام به کرامت ذاتی انسان رفتار شود.

قواعد نلسون ماندلا: زندانیان باید از شرایط مناسب نگهداری، دسترسی به آب، امکانات رفاهی، محیط ایمن و مدیریت منظم امور زندان برخوردار باشند.

گزارش‌های رسیده از زندان فشافویه نشان می‌دهد که صدها زندانی رأی‌باز پس از قطع همکاری شرکت‌های طرف قرارداد، در شرایطی از بلاتکلیفی و انتظار روزانه قرار گرفته‌اند. ادامه این وضعیت، همراه با نبود امکانات اولیه، گرمای شدید و فقدان پاسخگویی مسئولان، ضرورت رسیدگی فوری و اتخاذ راهکارهای شفاف برای تعیین تکلیف این زندانیان را بیش از پیش آشکار می‌کند.