حمزه درویش در اعتصاب غذا؛ روایت زندانی عقیدتی اهل سنت از ضرب‌وشتم، انتقال به انفرادی و ادامه فشارها در زندان لاکان + کلیپ

حمزه درویش، زندانی عقیدتی اهل سنت محبوس در زندان مرکزی رشت (لاکان)، پس از پنج روز نگهداری در سلول انفرادی، از آغاز اعتصاب غذای خود در اعتراض به آنچه «شکنجه، ضرب‌وشتم، هتاکی مذهبی و نداشتن امنیت جانی» عنوان کرده، خبر داد

حمزه درویش

کانون حقوق بشر ایران شنبه ۳ مردادماه ۱۴۰۵ – حمزه درویش، زندانی عقیدتی اهل سنت محبوس در زندان مرکزی رشت (لاکان)، اعلام کرده است که در اعتراض به آنچه سال‌ها فشار، شکنجه، محرومیت از حقوق اولیه و نبود امنیت جانی توصیف می‌کند، دست به اعتصاب غذا زده است.

بر اساس اطلاعات منتشرشده، این زندانی سیاسی از روز شنبه ۲۷ تیرماه تا چهارشنبه ۳۱ تیرماه ۱۴۰۵ به مدت پنج روز در سلول انفرادی نگهداری شد. او می‌گوید دستور انتقالش به انفرادی از سوی رئیس سالن صادر شده و این اقدام پس از درگیری با مسئولان زندان انجام گرفته است.

حمزه درویش در پیامی صوتی که از داخل زندان منتشر شده، ضمن تشریح وضعیت خود، از رسانه‌ها و نهادهای حقوق بشری خواسته است صدای او را منعکس کنند.

آنچه در این گزارش می‌خوانید

• اعتصاب غذای حمزه درویش در زندان لاکان
• حمزه درویش چرا اعتصاب غذا کرده است؟
• روایت این زندانی از انتقال به سلول انفرادی
• ادعاهای مطرح‌شده درباره ضرب‌وشتم و هتاکی مذهبی
• پیشینه بازداشت و وضعیت جسمانی حمزه درویش

حمزه درویش چرا اعتصاب غذا کرده است؟

حمزه درویش اعلام کرده است که از ۳۰ تیرماه ۱۴۰۵ در اعتراض به آنچه «شکنجه‌های روحی، روانی و جسمی» و همچنین «نداشتن امنیت جانی» عنوان می‌کند، اعتصاب غذا را آغاز کرده است.

او در پیام خود می‌گوید سال‌هاست که تحت فشار مستمر قرار دارد و هیچ نهاد داخلی را برای رسیدگی به شکایت‌های خود مؤثر نمی‌داند.

به گفته این زندانی عقیدتی، تصمیم به اعتصاب غذا پس از پنج روز نگهداری در سلول انفرادی و تشدید فشارهای اعمال‌شده علیه او اتخاذ شده است.

روایت حمزه درویش از انتقال به زندان لاکان

حمزه درویش در بخشی از سخنان خود به انتقالش از زندان رجایی‌شهر به زندان لاکان اشاره می‌کند.

او می‌گوید در اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۹ با اجبار و بدون رضایت خود از بند زندانیان سیاسی زندان رجایی‌شهر به زندان مرکزی رشت منتقل شده است.

به گفته وی، از همان زمان انتقال، با تهدید و برخوردهای تحقیرآمیز روبه‌رو بوده و در طول سال‌های گذشته بارها تحت فشارهای مختلف قرار گرفته است.

این زندانی عقیدتی مدعی است که طی حدود شش سال گذشته، پرونده‌های متعدد و اقدامات تنبیهی مختلفی علیه او اعمال شده است.

حمزه درویش درباره مسئولان زندان چه می‌گوید؟

حمزه درویش در پیام خود، رئیس زندان لاکان و برخی مسئولان این زندان را مسئول مستقیم برخوردهای اخیر با خود معرفی می‌کند.

او مدعی است که روز ۲۷ تیرماه ۱۴۰۵ رئیس زندان لاکان به همراه مدیر سالن محل نگهداری، او را مورد ضرب‌وشتم قرار داده و سپس با دستبند و پابند به سلول انفرادی منتقل کرده‌اند.

این زندانی عقیدتی همچنین ادعا می‌کند که در جریان این برخورد، نسبت به مقدسات مذهبی اهل سنت الفاظ توهین‌آمیز به کار رفته است.

این ادعاها تاکنون از سوی مقام‌های مسئول به‌صورت رسمی تأیید یا رد نشده است.

ضبط وسایل شخصی و افزایش فشارها

حمزه درویش در ادامه سخنان خود می‌گوید در جریان بازرسی از محل نگهداری‌اش، بخشی از وسایل شخصی او از جمله کتاب‌ها، دفترهای یادداشت، دست‌نوشته‌ها، لباس‌ها، پنکه و تلویزیون جمع‌آوری شده است.

او این اقدام را بخشی از فشارهای مستمر علیه خود توصیف می‌کند و معتقد است که این برخوردها ارتباطی با رفتار یا عملکرد او در زندان نداشته است.

این زندانی همچنین می‌گوید پیش‌تر بارها درباره وضعیت خود به نهادهای بین‌المللی، از جمله سازمان ملل متحد، نامه نوشته و نسبت به نبود امنیت جانی هشدار داده است.

متن کامل صحبت‌های زندانی سیاسی حمزه درویش در زیر‌آ‌مده است:

خسته نباشید خدمت مردم عزیز ایران

 این جانب حمزه درویش هستم زندانی سیاسی زندان مرکزی رشت لاکان

مردم عزیز ایران حدود ۶ سال پیش یعنی در اردیبشت ماه سال ۱۳۹۹ کارشناسان اداره اطلاعات رشت من را با زور و اجبار از سالن زندانیان سیاسی زندان رجایی شهر به زندان لاکان انتقال دادند.

 متأسفانه کارشناسان اداره اطلاعات رشت به دلیل ابتلا به مشکلات حاد روحی و روانی و سادیسم ، در بدو ورود به زندان لاکان با لحن تهدید و تحقیر عنوان کردند که تو را به اینجا آوردیم تا به غلط کردن بندازیم.

 در ۶ سال گذشته کارشناسان اداره اطلاعات رشت از طریق مسئولین زندان لاکان از جمله سه رئیس قبلی زندان و مسئولین حفاظتی و بازرسی زندان بارها و بارها من را مورد شکنجه‌های روحی، روانی و جسمی قرار داده و پرونده‌سازی کرده‌اند. در حال حاضر انجام این وظیفه بر دوش آقای سعید قلیپور رئیس زندان فعلی لاکان و زیردستانش افتاده است. هرچقدر فکر می‌کنم نمی‌توانم درک کنم که جنگ ۱۲ روزه یا جنگ ۴۰ روزه و یا اتفاقات اخیر در استان‌های جنوبی ایران چه ارتباطی با من دارد که مسئولین زندان در بازه‌های زمانی فوق بر علیه من جبهه گرفته و حتی در اقدامی غیرقابل درک در یک بازرسی فرمایشی کتاب‌ها، دفترها، دستنوشته‌ها، لباس‌ها، پنکه و تلویزیون من را دزدیدند و یا به قول خودش غنیمت گرفتند.

آنها حتی پا را نیز از این فراتر گذاشته. در روز شنبه بیست و هفتم تیرماه ۱۴۰۵ آقای سعید قلیپور رئیس زندان لاکان به همراه مدیر سالن ۸ آقای احمد کیانژاد من را مورد ضرب و شتم قرار داده و به مقدسات مذهبی اهل سنت با رکیک‌ترین الفاظ، هتاکی و فحاشی نموده. سپس با دستبند و پا را به انفرادی انتقال دادند. متأسفانه تمامی این برخوردها و شکنجه‌ها که توسط آقای قلی‌پور و مسئولین حفاظت اطلاعات زندان بر من اعمال می‌شود با هماهنگی و چراغ سبز کارشناسان اداره اطلاعات رشت صورت می‌گیرد.

من بارها در نامه‌های متعدد به سازمان ملل اطلاع داده‌ام که بنده در زندان لاکان هیچگونه امنیت جانی نداشته و ندارم و هیچ ارگان نهاد و سازمانی هم در ایران وجود ندارد که به این وضعیت بنده رسیدگی کند. بنابراین من از تاریخ سی ام تیرماه ۱۴۰۵ به خاطر شکنجه‌های روحی، روانی و جسمی و نداشتن امنیت جانی از دست کارشناسان اداره اطلاعات رشت و رئیس زندان لاکان آقای سعید قلیپور و مدیر سالن ۸ زندان لاکان آقای احمد سیاه نژاد اعلام اعتصاب غذا کرده ام.

با تشکر فراوان از رسانه‌ها به خاطر حمایت‌هاشون تشکر می‌کنم و درخواست می‌کنم این صدای من رو اطلاع رسانی کنند.

پیشینه بازداشت و وضعیت جسمانی حمزه درویش

حمزه درویش، متولد ۱۳۶۸ و اهل استان گیلان، در سال‌های گذشته با اتهام‌های امنیتی از جمله «اقدام علیه امنیت ملی» و «ارتباط با گروه‌های سلفی» بازداشت و در نهایت به حبس محکوم شد.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، حکم اولیه وی ۱۴ سال حبس بود که در مردادماه ۱۴۰۳ به ۱۰ سال و شش ماه کاهش یافت.

به گفته منابع حقوق بشری، وی در طول دوران حبس از مرخصی، ملاقات منظم با خانواده و رسیدگی درمانی مناسب محروم بوده است.

وضعیت فعلی حمزه درویش چگونه است؟

بر اساس آخرین اطلاعات منتشرشده، حمزه درویش پس از پنج روز نگهداری در سلول انفرادی، به بند عمومی بازگردانده شده است، اما اعتصاب غذای خود را که از ۳۰ تیرماه ۱۴۰۵ آغاز کرده بود، همچنان ادامه داده است.

منابع نزدیک به این زندانی عقیدتی می‌گویند نگرانی‌ها درباره وضعیت جسمانی او با ادامه اعتصاب غذا افزایش یافته است. در عین حال، تاکنون گزارشی مبنی بر رسیدگی به مطالبات مطرح‌شده از سوی این زندانی یا انجام تحقیقات درباره ادعاهای او منتشر نشده است.

نامه‌های حمزه درویش به سازمان ملل و هشدار درباره امنیت جانی

حمزه درویش پیش از این نیز بارها درباره وضعیت خود به نهادهای بین‌المللی هشدار داده بود.

او در یکی از نامه‌های خود خطاب به گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل متحد اعلام کرده بود که در دوران بازجویی تحت شکنجه‌های شدید جسمی و روانی قرار گرفته و برای اعمال فشار بر او از داروهای روان‌گردان استفاده شده است.

وی همچنین در آن نامه تأکید کرده بود که در زندان لاکان امنیت جانی ندارد و در صورت ادامه این وضعیت، جانش در معرض خطر قرار خواهد گرفت.

در پیام اخیر نیز حمزه درویش بار دیگر این نگرانی را تکرار کرده و گفته است هیچ نهاد یا مرجع داخلی برای رسیدگی به شکایت‌های او وجود ندارد و به همین دلیل، اطلاع‌رسانی و حمایت رسانه‌ها را ضروری می‌داند.

سابقه اعتصاب غذای حمزه درویش

اعتصاب غذای اخیر نخستین اقدام اعتراضی حمزه درویش در دوران حبس نیست.

او در سال‌های گذشته نیز بارها در اعتراض به شرایط نگهداری، ادامه حبس در سلول انفرادی و آنچه نقض حقوق قانونی خود عنوان کرده بود، دست به اعتصاب غذا زده است.

از جمله در سال ۱۴۰۴ اعلام کرده بود که در صورت ادامه نگهداری در انفرادی و بازنگرداندن او به بند عمومی، اعتصاب غذای خود را تا مرز مرگ ادامه خواهد داد.

تکرار این اعتراض‌ها نشان می‌دهد که بخش مهمی از مطالبات این زندانی عقیدتی طی سال‌های گذشته همچنان بی‌پاسخ مانده است.

ادامه فشارها بر زندانیان عقیدتی اهل سنت

پرونده حمزه درویش در سال‌های اخیر از سوی نهادهای حقوق بشری به عنوان یکی از نمونه‌های مطرح مربوط به وضعیت زندانیان عقیدتی اهل سنت مورد توجه قرار گرفته است.

ادعاهای مطرح‌شده درباره محرومیت از مرخصی، محدودیت در ملاقات با خانواده، رسیدگی ناکافی پزشکی، انتقال به سلول انفرادی و اعمال فشارهای مستمر، بار دیگر موضوع وضعیت زندانیان عقیدتی در زندان‌های ایران را در کانون توجه قرار داده است.

در عین حال، ادعاهای مطرح‌شده از سوی حمزه درویش درباره ضرب‌وشتم، توهین مذهبی و رفتار مسئولان زندان تاکنون با واکنش رسمی مقام‌های مسئول همراه نبوده است.

گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران

• لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا ‌کنون
• فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
• آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
• آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
• جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
• میدان شهدای اصفهان؛ ۱۶ متهم، اتهام محاربه و انجام شکنجه؛ آنچه از یکی از مهم‌ترین پرونده‌های اعتراضات ۱۴۰۴ می‌دانیم
• مهدی خانکی اعدام شد؛ اجرای حکم بازداشت‌شده اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ پس از کمتر از پنج ماه
• زندان قزلحصار؛ دوازدهمین روز اعتصاب غذای ۱۵۰۰ زندانی محکوم به اعدام؛ وخامت وضعیت جسمانی و تداوم بی‌توجهی مسئولان

بررسی حقوقی پرونده بر اساس قوانین داخلی

مقدمه

قوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران در سال‌های گذشته بارها به دلیل مغایرت با موازین دادرسی عادلانه، ابهام در رسیدگی به پرونده‌های امنیتی، محدودیت حقوق متهمان و زندانیان و نقض حقوق بنیادین شهروندان، از سوی حقوقدانان، وکلا و نهادهای بین‌المللی حقوق بشر مورد انتقاد قرار گرفته است. با وجود این، مطابق همین قوانین نیز مقام‌های قضایی و مسئولان زندان‌ها موظف به رعایت حقوق قانونی زندانیان، حفظ کرامت انسانی آنان و اجرای دقیق مقررات مربوط به نگهداری، رسیدگی درمانی و برخورداری از حقوق زندانیان هستند.

پرونده حمزه درویش از منظر قوانین داخلی نیز دارای ابهام‌هایی است که بررسی آن‌ها اهمیت دارد. صرف‌نظر از ماهیت اتهام‌های انتسابی، حقوق زندانیان در تمامی مراحل اجرای حکم باید مطابق قانون اساسی، قانون آیین دادرسی کیفری و آیین‌نامه اجرایی سازمان زندان‌ها رعایت شود.

ابهام‌های حقوقی در پرونده حمزه درویش

بر اساس اطلاعات منتشرشده، ادعاهای مربوط به ضرب‌وشتم، انتقال به سلول انفرادی، محرومیت از حقوق قانونی، رسیدگی‌نشدن به شکایت‌ها، محدودیت در ملاقات با خانواده و نبود رسیدگی درمانی مناسب، از جمله موضوعاتی است که نیازمند بررسی مستقل و شفاف از سوی مراجع مسئول است.

همچنین تهدیدهای مکرر، اعمال محدودیت‌های تنبیهی و نگهداری در سلول انفرادی باید بر اساس ضوابط قانونی و با امکان نظارت قضایی انجام شود.

مواد قانونی مرتبط

• اصل ۲۲ قانون اساسی: حیثیت، جان، حقوق و کرامت اشخاص از تعرض مصون است مگر به حکم قانون.
• اصل ۳۲ قانون اساسی: هرگونه محدودیت آزادی افراد باید مستند به قانون باشد.
• اصل ۳۹ قانون اساسی: هتک حرمت و اهانت به افراد بازداشت‌شده یا زندانی ممنوع است.
• قانون آیین دادرسی کیفری: بر رعایت حقوق متهم و محکوم در تمام مراحل دادرسی و اجرای حکم تأکید دارد.
• آیین‌نامه اجرایی سازمان زندان‌ها: حق ملاقات، دسترسی به خدمات درمانی، حفظ اموال شخصی و تأمین شرایط مناسب نگهداری زندانیان را به رسمیت شناخته است.

موارد نقض قانون

• نگهداری چندروزه در سلول انفرادی و ضرورت بررسی مستندات قانونی آن.
• ادعاهای مربوط به ضرب‌وشتم و رفتار تحقیرآمیز.
• ادعای توهین به باورهای مذهبی زندانی.
• گزارش‌های مربوط به ضبط وسایل شخصی.
• تداوم محرومیت از امکانات درمانی و سایر حقوق پیش‌بینی‌شده در آیین‌نامه سازمان زندان‌ها.

نقض حقوق بشر در رابطه با حمزه درویش

پرونده حمزه درویش از منظر اسناد بین‌المللی حقوق بشر نیز با نگرانی‌هایی همراه است. ادعاهای مطرح‌شده درباره شکنجه، رفتارهای تحقیرآمیز، نگهداری در سلول انفرادی، محدودیت در ارتباط با خانواده و آغاز اعتصاب غذا، می‌تواند با تعهدات بین‌المللی حکومت در حوزه حقوق بشر در تعارض باشد.

مواد حقوق بشری مرتبط

• ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق حیات، آزادی و امنیت شخصی.
• ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: ممنوعیت شکنجه و رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز.
• ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر: منع بازداشت و اقدامات خودسرانه.
• مواد ۷، ۹، ۱۰ و ۱۴ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: منع شکنجه، حق امنیت فردی، رفتار انسانی با زندانیان و حق برخورداری از دادرسی عادلانه.
• قواعد نلسون ماندلا: تأکید بر منع استفاده طولانی‌مدت از سلول انفرادی، دسترسی زندانیان به خدمات درمانی، حفظ کرامت انسانی، احترام به باورهای مذهبی و ارتباط منظم با خانواده.

ادامه اعتصاب غذای حمزه درویش، در کنار ادعاهای مطرح‌شده درباره رفتار با وی، ضرورت رسیدگی مستقل و شفاف به وضعیت این زندانی عقیدتی را بیش از پیش برجسته کرده است.