زنان زندانی؛ گزارش جین‌نیوز از سیاست «مجازات در مجازات» علیه زنان زندانی سیاسی در ایران

 

گزارش اختصاصی جین‌نیوز از وضعیت زنان زندانی سیاسی در ایران، از تشدید فشارهای امنیتی، محرومیت از درمان، تبعیدهای تنبیهی و تشکیل پرونده‌های جدید حکایت دارد؛ روندی که به گفته منابع حقوق بشری، به الگویی از «مجازات در مجازات» علیه زنان زندانی تبدیل شده است

کانون حقوق بشر ایران یکشنبه ۴ مردادماه ۱۴۰۵  – گزارشی که پیش روی شماست، بازتاب گزارشی از زنان زندانی است که خبرگزاری و پایگاه خبری جین‌نیوز (JINNEWS)، یکی از رسانه‌های مستقل و شناخته‌شده حوزه زنان در ترکیه، منتشر کرده است. این رسانه که از سال ۲۰۱۷ فعالیت خود را آغاز کرده، توسط گروهی از روزنامه‌نگاران زن اداره می‌شود و طی سال‌های اخیر به یکی از منابع معتبر در پوشش اخبار مربوط به حقوق زنان، زندان‌ها، تبعیض، مسائل اجتماعی و تحولات ترکیه و خاورمیانه تبدیل شده است.

جین‌نیوز در سال‌های گذشته گزارش‌های متعددی درباره وضعیت زنان، زندانیان سیاسی، نقض حقوق بشر و تحولات ایران منتشر کرده و به دلیل تمرکز ویژه بر مسائل زنان، در میان رسانه‌های منطقه جایگاه شناخته‌شده‌ای یافته است. بسیاری از گزارش‌های این رسانه بر پایه گفت‌وگو با خانواده زندانیان، فعالان حقوق بشر و منابع محلی تهیه می‌شود و تلاش دارد صدای گروه‌هایی را بازتاب دهد که کمتر امکان حضور در رسانه‌های رسمی را دارند.

گزارش حاضر توسط ملک آوجی (Melek Avcı)، خبرنگار باسابقه جین‌نیوز در آنکارا، تهیه شده است. او طی سال‌های اخیر گزارش‌ها و مصاحبه‌های متعددی درباره حقوق زنان، زندانیان سیاسی، ایران و تحولات منطقه منتشر کرده و فعالیت حرفه‌ای او همواره با تمرکز بر مسائل حقوق بشری همراه بوده است.

زنان زندانی؛ فراتر از تحمل حبس

در گزارش جین‌نیوز، وضعیت زنان زندانی در ایران تنها به محرومیت از آزادی محدود نمی‌شود، بلکه از مجموعه‌ای از فشارهای جسمی، روانی، قضایی و اجتماعی سخن گفته می‌شود که به‌طور هم‌زمان علیه آنان اعمال می‌شود.

بر اساس این گزارش، زنان زندانی سیاسی در زندان‌های اوین، قرچک و یزد علاوه بر تحمل دوران محکومیت، با مجموعه‌ای از محدودیت‌های مضاعف روبه‌رو هستند؛ از جمله تبعید به زندان‌های دور از محل سکونت، محرومیت از خدمات درمانی، محدود شدن ملاقات با خانواده، نگهداری در کنار زندانیان جرایم عمومی و تشکیل پرونده‌های قضایی جدید.

در گزارش تأکید شده است که این اقدامات در کنار یکدیگر، الگویی را شکل داده که بسیاری از فعالان حقوق بشر از آن با عنوان «مجازات در مجازات» یاد می‌کنند؛ رویکردی که هدف آن افزایش فشار بر زنان زندانی سیاسی و فرسایش روحی و جسمی آنان عنوان شده است.

محرومیت از ملاقات؛ فشاری که خانواده‌ها را نیز درگیر می‌کند

یکی از محورهای اصلی گزارش، محدودیت‌های اعمال‌شده بر ارتباط زنان زندانی با خانواده‌هایشان است.

بر اساس این گزارش، شماری از زنان زندانی سیاسی از جمله زهرا صفایی، فروغ تقی‌پور، مرضیه فارسی، الهه فولادی، ارغوان فلاحی و شیوا اسماعیلی همچنان با تمدید محرومیت از ملاقات حضوری با خانواده‌های خود مواجه هستند.

گزارش جین‌نیوز تأکید می‌کند که جلوگیری از ملاقات، تنها محدود کردن یک حق قانونی نیست؛ بلکه به ابزاری برای اعمال فشار روانی بر زندانی و خانواده او تبدیل شده است. خانواده‌هایی که ماه‌ها از دیدار عزیزان خود محروم می‌شوند، ناچارند پیامدهای روحی و اجتماعی این جدایی را نیز تحمل کنند.

به باور تهیه‌کننده گزارش، این سیاست در عمل تنها زندانی را هدف قرار نمی‌دهد، بلکه شبکه حمایتی او را نیز تحت فشار قرار می‌دهد و هزینه‌های روانی و عاطفی سنگینی بر بستگان تحمیل می‌کند.

مجازات جمعی در برابر همبستگی زنان زندانی

در بخش دیگری از گزارش آمده است که زنان زندانی صرفاً به دلیل همبستگی با دیگر زندانیان یا مشارکت در اعتراض‌های داخل زندان نیز با مجازات‌های انضباطی روبه‌رو می‌شوند.

به نوشته جین‌نیوز، این برخوردها نشان می‌دهد که مسئولان زندان‌ها تلاش می‌کنند هرگونه ارتباط، همبستگی و حمایت متقابل میان زنان زندانی را محدود کنند.

در گزارش آمده است که افزایش هزینه اعتراض‌های جمعی، یکی از اهداف چنین اقداماتی عنوان می‌شود؛ به گونه‌ای که حتی حمایت از یک زندانی دیگر یا اعتراض به شرایط زندان نیز ممکن است به تشکیل پرونده‌های جدید یا اعمال محدودیت‌های بیشتر منجر شود.

نگرانی‌ها درباره وضعیت زنان زندانی در زندان یزد

بخش دیگری از گزارش به وضعیت زنان زندانی در زندان یزد اختصاص دارد.

بر اساس اطلاعات منتشرشده، برخی از زندانیان برای دوره‌های طولانی در سلول‌های انفرادی نگهداری شده‌اند و همزمان گزارش‌هایی از نگهداری زندانیان سیاسی در کنار محکومان جرایم عمومی یا مرتبط با مواد مخدر منتشر شده است.

گزارش می‌گوید این وضعیت، علاوه بر نقض اصل تفکیک زندانیان، فشارهای روانی و احساس ناامنی را برای زنان زندانی سیاسی افزایش داده و نگرانی خانواده‌ها را نسبت به شرایط نگهداری آنان بیشتر کرده است.

شیوا اسماعیلی

الهه فولادی

تشکیل پرونده‌های جدید؛ گسترش فشار بر زنان زندانی

یکی دیگر از محورهای اصلی گزارش جین‌نیوز، استفاده از پرونده‌سازی‌های تازه علیه زنان زندانی است. در این گزارش آمده است که در برخی موارد، پایان یافتن یک پرونده یا اجرای حکم، به معنای کاهش فشار بر زندانی نیست؛ بلکه اعتراض به شرایط زندان یا حتی واکنش به جان باختن یک زندانی دیگر می‌تواند به تشکیل پرونده‌ای تازه و صدور احکام جدید منجر شود.

بر اساس این گزارش، شیوا اسماعیلی و الهه فولادی پس از اعتراض به جان‌باختن سمیه رشیدی، هر یک به شش ماه حبس اضافی محکوم شدند. سمیه رشیدی که به دلیل نوشتن شعارهای اعتراضی بازداشت شده بود، در شهریور ۱۴۰۴ پس از آنچه منابع حقوق بشری خشونت در زندان و محرومیت از مراقبت‌های پزشکی عنوان کرده‌اند، جان خود را از دست داد.

در گزارش جین‌نیوز آمده است که چنین پرونده‌هایی این پیام را منتقل می‌کند که حتی اعتراض به وضعیت یک زندانی یا درخواست رسیدگی به مرگ او نیز ممکن است خود به اتهامی تازه تبدیل شود؛ موضوعی که از نگاه ناظران، دامنه فشار بر زنان زندانی را فراتر از دوران محکومیت گسترش می‌دهد.

گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران

• لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا ‌کنون
• فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
• آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
• آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
• جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
• میدان شهدای اصفهان؛ ۱۶ متهم، اتهام محاربه و انجام شکنجه؛ آنچه از یکی از مهم‌ترین پرونده‌های اعتراضات ۱۴۰۴ می‌دانیم
• مهدی خانکی اعدام شد؛ اجرای حکم بازداشت‌شده اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ پس از کمتر از پنج ماه
• زندان قزلحصار؛ سیزدهمین روز اعتصاب غذای ۱۵۰۰ زندانی محکوم به اعدام در سایه تداوم بی‌توجهی مسئولان + فیلم وعکس‌ها

محرومیت از درمان؛ نگرانی درباره وضعیت پریسا کمالی

گزارش همچنین به وضعیت درمانی شماری از زنان زندانی سیاسی پرداخته و از جمله به پرونده پریسا کمالی اشاره کرده است.

بر اساس این گزارش، مسئولان زندان از ارائه بخشی از خدمات درمانی مورد نیاز او و انتقالش به مراکز درمانی خارج از زندان خودداری کرده‌اند. همچنین گزارش‌هایی درباره احتمال انتقال تنبیهی وی به زندانی دور از محل سکونتش منتشر شده است.

جین‌نیوز این موارد را نمونه‌ای از استفاده از محدودیت‌های درمانی به عنوان ابزاری برای افزایش فشار بر زندانیان سیاسی توصیف می‌کند؛ اقدامی که به گفته خانواده‌ها و فعالان حقوق بشر، می‌تواند سلامت و جان زندانیان را با خطرهای جدی روبه‌رو کند.

تبعیدهای تنبیهی و قطع شبکه‌های حمایتی

یکی دیگر از موضوعات مورد توجه گزارش، تبعید زنان زندانی به زندان‌هایی دور از محل زندگی خانواده‌هایشان است.

به نوشته جین‌نیوز، انتقال زندانیان به نقاط دوردست، علاوه بر دشوار کردن ملاقات‌ها، هزینه‌های مالی و جسمی سنگینی را بر خانواده‌ها تحمیل می‌کند. این وضعیت سبب می‌شود ارتباط مستمر زندانی با نزدیکان، وکلا و شبکه‌های حمایتی با دشواری بیشتری همراه شود.

در گزارش تأکید شده است که چنین انتقال‌هایی تنها جابه‌جایی محل نگهداری نیست، بلکه بخشی از روند افزایش فشار بر زندانی و خانواده او محسوب می‌شود و امکان پیگیری حقوقی و نظارت عمومی بر وضعیت زندانیان را نیز محدودتر می‌کند.

زنان زندانی سیاسی؛ محور اصلی گزارش

گزارش جین‌نیوز در مجموع تصویری از شرایط زنان زندانی سیاسی ارائه می‌دهد که در آن، فشارهای قضایی، محدودیت‌های درمانی، تبعیدهای تنبیهی، محرومیت از ملاقات و تشکیل پرونده‌های جدید، در کنار یکدیگر دیده می‌شوند.

در بخش‌هایی از گزارش نیز به زنانی اشاره شده است که به حمایت از سازمان مجاهدین خلق ایران متهم شده‌اند. به نوشته این رسانه، این دسته از زندانیان با محدودیت‌های بیشتری مواجه هستند و در برخی موارد با احکام سنگین‌تر یا محدودیت‌های مضاعف روبه‌رو می‌شوند. با این حال، محور اصلی گزارش بر وضعیت کلی زنان زندانی سیاسی و پیامدهای انسانی و حقوقی این سیاست‌ها متمرکز است.

جین‌نیوز همچنین می‌نویسد که ادامه اطلاع‌رسانی این زنان درباره وضعیت زندان‌ها و مقاومت آنان در برابر محدودیت‌ها، سبب شده فشارهای بیشتری بر آنان اعمال شود. در بخش دیگری از گزارش نیز از زنانی نام برده شده که به حمایت از سازمان مجاهدین خلق متهم هستند و شرایط آنان در چارچوب همین سیاست‌ها بررسی شده است.

خواسته خانواده‌ها و فعالان حقوق بشر

در پایان گزارش، خانواده‌های زنان زندانی خواستار دسترسی فوری زندانیان به خدمات درمانی، پایان دادن به انتقال‌های تنبیهی، توقف مجازات‌های مضاعف و فراهم شدن امکان نظارت مستقل بر زندان‌های زنان شده‌اند.

جین‌نیوز همچنین تأکید می‌کند که انتشار نام، وضعیت سلامت و شرایط نگهداری زنان زندانی سیاسی می‌تواند نقش مهمی در افزایش آگاهی عمومی و جلب توجه نهادهای مدافع حقوق بشر داشته باشد.

در جمع‌بندی این گزارش آمده است که آنچه در زندان‌های ایران درباره زنان زندانی گزارش می‌شود، تنها مجموعه‌ای از رویدادهای پراکنده نیست، بلکه از نگاه نویسنده، نشانه الگویی مستمر از فشار بر زنان زندانی سیاسی است؛ الگویی که به گفته منابع مورد استناد گزارش، از محدودیت‌های قضایی فراتر رفته و حوزه‌های درمان، ارتباط با خانواده، محل نگهداری و زندگی روزمره زندانیان را نیز در بر می‌گیرد.