مسئولان دستگاه قضایی و سازمان زندان‌ها روز یکشنبه ۲۶ مهرماه ۱۴۰۵ با حضور در واحد ۲ زندان قزلحصار، از زندانیان خواستند درخواست انتقال به زندان شهرستان محل اقامت خود را به‌صورت کتبی ارائه کنند. این اقدام پس از اعتصاب غذای گسترده زندانیان علیه اجرای احکام اعدام صورت گرفته و نگرانی‌هایی درباره تخلیه تدریجی واحد ۲ و جلوگیری از شکل‌گیری اعتراض‌های دوباره ایجاد کرده است
کانون حقوق بشر ایران، دوشنبه ۲۷ مهرماه ۱۴۰۵ – بر اساس اطلاعات دریافتی، شماری از مسئولان دستگاه قضایی و سازمان زندان‌ها روز یکشنبه ۲۶ مهرماه وارد واحد ۲ زندان قزلحصار شدند و از زندانیان این واحد خواستند برای انتقال به زندان شهرستان محل اقامت خود درخواست کتبی تنظیم کنند. این درخواست در شرایطی مطرح شده است که واحد ۲ پیش‌تر شاهد اعتصاب غذای گسترده حدود ۱۵۰۰ زندانی محکوم به اعدام بود. نگرانی اصلی این است که انتقال زندانیان با هدف کاهش جمعیت واحد و فراهم‌کردن شرایط ازسرگیری اجرای احکام اعدام انجام شود.
درخواست کتبی از زندانیان برای خروج از واحد ۲ زندان قزلحصار
بر اساس گزارش دریافتی، مسئولان حاضر در واحد ۲ به زندانیان اعلام کردند که هر فرد، صرف‌نظر از شهرستان محل سکونت خود، می‌تواند در نامه‌ای مکتوب خواستار انتقال به زندان شهر محل اقامتش شود.
به این ترتیب، از زندانیان خواسته شده است درخواست انتقال را شخصاً و به نام خود ثبت کنند.
هنوز مشخص نیست این درخواست‌ها با چه سازوکاری بررسی می‌شوند، چه تعداد زندانی مشمول انتقال خواهند شد و آیا انتقال‌ها صرفاً بر اساس رضایت آزادانه زندانیان انجام می‌گیرد یا خیر.
این اقدام در ادامه تغییراتی صورت می‌گیرد که طی ماه‌های گذشته در ترکیب جمعیتی واحد ۲ زندان قزلحصار ایجاد شده است.
نگرانی از تخلیه واحد ۲ و ازسرگیری اجرای احکام اعدام
بر اساس اطلاعات دریافتی، نگرانی درباره اقدام تازه مسئولان این است که سازمان زندان‌ها و دستگاه قضایی در پی خلوت‌کردن واحد ۲ باشند تا زمینه ازسرگیری اعدام‌ها فراهم شود.
در این ارزیابی، کاهش جمعیت زندانیان می‌تواند از ظرفیت اعتراض جمعی، اعتصاب غذا و مقاومت زندانیان در برابر انتقال محکومان به سلول‌های انفرادی بکاهد.
با این حال، تاکنون سند یا دستورالعمل رسمی درباره هدف نهایی این درخواست‌های انتقال منتشر نشده است.
آنچه بر نگرانی‌ها می‌افزاید، سابقه اعتراض گسترده زندانیان همین واحد به اجرای احکام اعدام و انتقال‌های قبلی است.
گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- محسن واحدیان عظیمی؛ بازپرس بی‌رحم پرونده‌های امنیتی در مشهد
سابقه اعتصاب غذای ۱۵۰۰ زندانی در زندان قزلحصار
زندانیان واحد ۲ زندان قزلحصار از روز ۲۲ تیرماه ۱۴۰۵ در اعتراض به انتقال محکومان به اعدام به سلول انفرادی و احتمال اجرای احکام، اعتصاب غذای گسترده‌ای را آغاز کردند.
این اعتراض با مشارکت حدود ۱۵۰۰ زندانی ادامه یافت و به یکی از مهم‌ترین اعتراض‌های جمعی علیه اعدام در زندان قزلحصار تبدیل شد.
بر اساس گزارش پانزدهمین روز اعتصاب غذای زندانیان قزلحصار، در جریان این اعتراض دست‌کم ۲۴۰ زندانی دارای محکومیت حبس از واحد ۲ به بخش‌های دیگر منتقل شدند.
همچنین در گزارش جامعی از ۱۵ روز اعتصاب غذای زندانیان و کرونولوژی اعتراضات، روند شکل‌گیری اعتراض، مطالبات زندانیان و واکنش مسئولان زندان بررسی شده است.
انتقال زندانیان و تأثیر آن بر اعتراض‌های جمعی
اعتصاب غذای تیرماه نشان داد که حضور شمار زیادی از زندانیان محکوم به اعدام در یک واحد می‌تواند به شکل‌گیری اعتراض جمعی در برابر اجرای احکام منجر شود.
انتقال گسترده زندانیان و کاهش جمعیت واحد ۲ ممکن است این امکان را محدود کند و ارتباط میان زندانیان معترض را کاهش دهد.
ازاین‌رو، درخواست تازه برای انتقال به شهرستان محل اقامت باید در چارچوب سابقه اعتصاب غذا و جابه‌جایی‌های پیشین بررسی شود.
موضوع اساسی، شفافیت درباره هدف انتقال‌ها، تضمین رضایت زندانیان و جلوگیری از استفاده از جابه‌جایی‌ها برای محدودکردن اعتراض‌های مسالمت‌آمیز است.
بررسی حقوقی پرونده زندانیان واحد ۲ زندان قزلحصار بر اساس قوانین داخلی
قوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران به‌دلیل محدودکردن حقوق زندانیان همواره مورد انتقاد بوده‌اند. بررسی این موضوع به معنای تأیید این قوانین نیست، بلکه برای نشان‌دادن رعایت‌نشدن حتی همین قوانین صورت می‌گیرد. اصول ۲۲ و ۳۹ قانون اساسی از حقوق و کرامت زندانیان حمایت می‌کنند. مقررات آیین‌نامه اجرایی سازمان زندان‌ها نیز بر ضوابط انتقال و حقوق زندانیان تأکید دارد. انتقال با هدف تنبیه یا جلوگیری از اعتراض، نگرانی جدی درباره سوءاستفاده از اختیارات قانونی ایجاد می‌کند.
بررسی پرونده از منظر حقوق بشر و موارد احتمالی نقض استانداردها
ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر بر حق حیات و امنیت فردی تأکید می‌کند و ماده ۵ رفتار ظالمانه و غیرانسانی را ممنوع می‌داند. ماده ۲۰ نیز حق تجمع مسالمت‌آمیز را به رسمیت می‌شناسد. همچنین مواد ۶ و ۱۰ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی و قواعد نلسون ماندلا بر حفاظت از جان و کرامت زندانیان تأکید دارند. استفاده از انتقال زندانیان برای جلوگیری از اعتراض به اعدام، با این استانداردها تعارض خواهد داشت.