گزارش‌ها از برخورد خشونت‌آمیز، تهدید، تحقیر و اعمال فشار بر زندانیان بند باز زندان زاهدان حکایت دارد؛ در مواردی زندانیان به دلیل تأخیر چند دقیقه‌ای با تعهد یا تهدید به انتقال به بند بسته مواجه شده‌اند.
کانون حقوق بشر ایران، دوشنبه ۱۳ مهرماه ۱۰۵ – گزارش‌های رسیده از زندان زاهدان حاکی از تشدید فشار و برخوردهای خشونت‌آمیز با زندانیان در بند باز این زندان است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، در این بند که در خیابان بهداشت قرار دارد، طی حدود هفت ماه گذشته فردی با نام خانوادگی «زور» به‌عنوان معاون بند فعالیت می‌کند و مواردی از تهدید، تحقیر، ضرب‌وشتم و تهدید به انتقال زندانیان به بند بسته گزارش شده است.
تشدید فشار بر زندانیان بند باز زندان زاهدان
بند باز زندان زاهدان محل نگهداری شماری از زندانیانی است که امکان تردد محدود خارج از محیط بسته زندان را دارند. با این حال، گزارش‌های جدید از سختگیری شدید مسئولان این بند و اعمال فشار بر زندانیان حکایت دارد.
بر اساس اطلاعات موجود، حتی چند دقیقه تأخیر در بازگشت یا حضور در بند می‌تواند با گرفتن تعهد از زندانی همراه شود. در صورت تکرار چنین مواردی نیز زندانی ممکن است بدون صدور حکم قضایی و با دستور مسئولان بند به زندان بسته منتقل شود.
این شیوه برخورد، نگرانی‌هایی درباره استفاده از اختیارات اداری و انضباطی برای اعمال فشار بیشتر بر زندانیان ایجاد کرده است.
گزارش ضرب‌وشتم یک زندانی
در یکی از موارد گزارش‌شده، یک زندانی به دلیل چهار دقیقه تأخیر در بازگشت به بند، به محلی خارج از محدوده دوربین‌های نظارتی منتقل شده و مورد ضرب‌وشتم قرار گرفته است.
در جریان این برخورد، وی با دستبند نیز تهدید شده که در صورت تکرار تخلف، به بند بسته منتقل خواهد شد. انتقال فرد به محلی خارج از محدوده دوربین‌های نظارتی، نگرانی‌هایی درباره امکان نظارت بر رفتار مأموران و مسئولان بند در چنین شرایطی ایجاد می‌کند.
گزارش‌های موجود همچنین از برخوردهایی حکایت دارد که از سوی زندانیان به‌عنوان تحقیر، تهدید و اعمال فشار شدید توصیف شده است.
گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- اعدام مجید نیک‌اندیش و علی همتی؛ دو بازداشت‌شده اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ در مشهد اعدام شدند
- اعدام علیرضا سپاهی و علیرضا رئیسی؛ ابهام در دادرسی و اعترافات اجباری پرونده «میدان علیخانی» + کلیپ
- اعدام سیاوش جمشیدی خیرآبادی؛ ابهام در حق دفاع، روند بازجویی و دادرسی
برخورد تحقیرآمیز با یک زندانی سالخورده
در روز یکشنبه ۱۲ مهرماه ۱۴۰۵ نیز یک زندانی سالخورده در بند باز زندان زاهدان برای دریافت یک ساعت مرخصی از بند، با هدف بردن فرزند خود به مدرسه، با برخورد توهین‌آمیز و تحقیرکننده مواجه شد.
این برخورد موجب ناراحتی شدید این زندانی و گریه او شد. پس از آن، یکی دیگر از زندانیان برای آرام‌کردن وی وارد عمل شد و با دادن یک لیوان آب تلاش کرد از ادامه تنش جلوگیری کند.
این موارد در حالی گزارش شده که زندانیان، حتی در شرایط تحمل حبس، همچنان از حقوق بنیادین مربوط به کرامت انسانی و رفتار محترمانه برخوردار هستند.
درخواست رسیدگی به وضعیت زندان زاهدان
گزارش‌های موجود خواستار رسیدگی سازمان زندان‌ها و نهادهای نظارتی به وضعیت بند باز زندان زاهدان و بررسی نحوه برخورد مسئولان و مأموران با زندانیان شده است.
ضرورت نظارت بر عملکرد مسئولان زندان، به‌ویژه در مواردی که ادعای ضرب‌وشتم، تهدید یا تحقیر زندانیان مطرح می‌شود، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. همچنین بررسی مستقل موارد گزارش‌شده می‌تواند به روشن‌شدن مسئولیت افراد دخیل و جلوگیری از تکرار چنین رفتارهایی کمک کند.
بررسی حقوقی موضوع بر اساس قوانین داخلی
قوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران به دلیل مغایرت با موازین دادرسی عادلانه و محدودکردن حقوق متهمان همواره مورد انتقاد بوده‌اند. بررسی این پرونده بر اساس قوانین داخلی به معنای تأیید این قوانین نیست، بلکه برای نشان‌دادن ضرورت رعایت حتی همین مقررات انجام می‌شود.
اصل ۳۹ قانون اساسی، هتک حرمت و حیثیت افراد بازداشت‌شده، زندانی یا تبعیدی را ممنوع می‌داند. همچنین اصل ۳۸، شکنجه برای گرفتن اقرار یا کسب اطلاع را ممنوع کرده است. بنابراین ادعاهای مربوط به ضرب‌وشتم و رفتار تحقیرآمیز با زندانیان در زندان زاهدان نیازمند بررسی و رسیدگی قانونی است.
بررسی از منظر حقوق بشر
ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر شکنجه و رفتار ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز را ممنوع می‌کند. ماده ۱ نیز بر کرامت و برابری انسان‌ها تأکید دارد. هرگونه ضرب‌وشتم، تهدید یا تحقیر زندانیان، در صورت اثبات، با این اصول بنیادین حقوق بشر مغایرت خواهد داشت.