با گذشت ماه‌ها از بازداشت گسترده معترضان کردآباد، هنوز شعبه دادگاه، نام قضات، وضعیت قطعیت احکام، محل نگهداری متهمان و چگونگی محاکمه آنان مشخص نیست
کانون حقوق بشر ایران، دوشنبه ۴ آبان‌ماه ۱۴۰۵ – اطلاعات تازه درباره پرونده کردآباد اصفهان از صدور حکم اعدام برای ۱۸ متهم و محکومیت ده‌ها نفر دیگر به حبس‌های طولانی خبر می‌دهد. اسامی محکومان به اعدام پس از ماه‌ها بی‌اطلاعی منتشر شده است.
حدود ۷۰ نفر در این پرونده جمعی با احکام سنگین روبه‌رو شده‌اند. برای ۱۸ نفر حکم اعدام و برای حدود ۴۰ نفر دیگر احکام پنج تا ۲۵ سال زندان صادر شده است.
انتشار اسامی این ۱۸ نفر، پرسش‌های مهمی درباره دلیل پنهان‌ماندن هویت آنان ایجاد کرده است. هیچ توضیحی درباره زمان محاکمه، دادگاه رسیدگی‌کننده و نحوه صدور احکام ارائه نشده است.
متن دادنامه‌ها نیز در دسترس عموم قرار نگرفته است. در نتیجه، امکان بررسی مدارک، دفاعیات متهمان و استدلال قضات برای صدور مجازات اعدام وجود ندارد.
اسامی ۱۸ محکوم به اعدام پرونده کردآباد اصفهان
اسامی اعلام‌شده از محکومان به اعدام عبارت‌اند از:
این فهرست، نخستین تصویر روشن‌تر از هویت افرادی ارائه می‌دهد که جان آنان با خطر اعدام روبه‌رو شده است. بااین‌حال، اطلاعات فردی و قضایی مربوط به هر متهم همچنان ناقص است.
مشخص نیست هر نفر در چه تاریخی بازداشت شده و چه نهادی عملیات بازداشت را انجام داده است. محل کنونی نگهداری آنان نیز اعلام نشده است.
مسیر نامعلوم دادرسی و محاکمه
ابهام اصلی پرونده کردآباد اصفهان تنها به پنهان‌ماندن اسامی محدود نمی‌شود. تمام مراحل رسیدگی قضایی این پرونده همچنان خارج از دسترس عمومی قرار دارد.
مشخص نیست احکام اعدام در کدام شعبه دادگاه انقلاب اصفهان صادر شده‌اند. نام قاضی یا قضات صادرکننده این احکام نیز منتشر نشده است.
همچنین روشن نیست احکام صادرشده بدوی هستند یا در دیوان عالی کشور تأیید شده‌اند. این موضوع برای ارزیابی میزان خطر اجرای احکام اهمیت فوری دارد.
اطلاعاتی درباره تعداد جلسات دادگاه و مدت زمان هر جلسه وجود ندارد. مشخص نیست آیا پرونده هر متهم جداگانه بررسی شده یا رسیدگی به‌صورت گروهی انجام گرفته است.
دسترسی متهمان به وکیل انتخابی نیز در ابهام قرار دارد. معلوم نیست وکلا توانسته‌اند تمام محتویات پرونده، گزارش ضابطان و مدارک مورد استناد دادگاه را بررسی کنند.
صدور حکم اعدام بدون انتشار این اطلاعات، امکان نظارت مستقل بر روند دادرسی را از میان می‌برد. خانواده‌ها نیز نمی‌توانند وضعیت دقیق پرونده و مرحله اجرای حکم را پیگیری کنند.
اتهام‌های سنگین بدون انتشار مصادیق مشخص
عناوین اتهامی مطرح‌شده شامل «محاربه»، «بغی»، «افساد فی‌الارض»، «تبلیغ علیه نظام» و «تخریب اموال عمومی» است.
با وجود سنگینی این اتهام‌ها، رفتار مشخص منتسب به هر یک از متهمان اعلام نشده است. همچنین اتهام قتل در اطلاعات منتشرشده درباره این افراد دیده نمی‌شود.
مشخص نیست چه اقدام معینی برای هر متهم، مبنای اتهام‌های مستوجب اعدام قرار گرفته است. انتشار عنوان کلی اتهام نمی‌تواند جای ارائه مدارک و تعیین مسئولیت فردی را بگیرد.
در برخی اطلاعات آمده است که برای تعدادی از متهمان بیش از یک حکم اعدام صادر شده است. بااین‌حال، تعداد احکام هر نفر و مبنای قانونی آنها روشن نیست.
نبود دادنامه‌ها مانع از آن است که مشخص شود دادگاه چگونه میان حضور در اعتراضات، تخریب احتمالی اموال و اتهام‌های مستوجب اعدام ارتباط برقرار کرده است.
محمد سلیمانی؛ ابهام درباره متهم زیر ۱۸ سال
وضعیت محمد سلیمانی نگرانی جداگانه‌ای ایجاد کرده است. درباره او گفته شده که هنگام بازداشت کمتر از ۱۸ سال داشته است.
سن دقیق، تاریخ تولد و تاریخ بازداشت محمد سلیمانی منتشر نشده است. همچنین مشخص نیست دادگاه چگونه وضعیت سنی او را در صدور حکم بررسی کرده است.
پرونده باید نشان دهد آیا مقررات ویژه مربوط به متهمان زیر ۱۸ سال رعایت شده است. اطلاعاتی درباره ارزیابی‌های تخصصی یا حضور وکیل آگاه به پرونده‌های نوجوانان وجود ندارد.
صدور حکم اعدام برای فردی که هنگام وقوع رویداد کمتر از ۱۸ سال داشته، نیازمند توجه فوری نهادهای حقوق بشری است.
گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- محسن واحدیان عظیمی؛ بازپرس بی‌رحم پرونده‌های امنیتی در مشهد
- انتصاب دادخدا سالاری به ریاست دادگستری کرمان؛ کارنامه‌ای از اعدام، بازداشت معترضان و فشار بر بهائیان
ابهام درباره وقایع کردآباد اصفهان
این پرونده به بازداشت‌های مرتبط با اعتراضات دی ۱۴۰۴ در محله کردآباد اصفهان مربوط است. بااین‌حال، توالی دقیق وقایع این محله هنوز روشن نشده است.
اعتراضات در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی در نقاط مختلف اصفهان گسترش یافت. هم‌زمان گزارش‌هایی از حضور نیروهای امنیتی، تیراندازی، بازداشت معترضان و انتقال مجروحان منتشر شد.
درباره خود کردآباد، اطلاعات تفصیلی در دسترس نیست. مشخص نشده اعتراضات دقیقاً چه زمانی آغاز شد و نیروهای امنیتی در کدام خیابان‌ها مستقر بودند.
شمار مجروحان، جان‌باختگان و بازداشت‌شدگان این محله نیز اعلام نشده است. نحوه شناسایی و بازداشت متهمان پرونده جمعی کردآباد همچنان نامعلوم مانده است.
بررسی حقوقی پرونده کردآباد اصفهان
قوانین دیکتاتوری حاکم به‌دلیل محدودکردن حقوق انسان‌ها و مغایرت با دادرسی عادلانه همواره مورد انتقاد بوده‌اند. بررسی این پرونده به معنای تأیید این قوانین نیست؛ بلکه رعایت‌نشدن حتی همین مقررات را نشان می‌دهد.
ابهامات حقوقی: شعبه دادگاه، قضات، مرحله رسیدگی، محل نگهداری، شیوه بازداشت، دسترسی به وکیل و مدارک پرونده مشخص نیست.
موارد نقض: صدور احکام اعدام در روندی غیرشفاف، نبود امکان بررسی دادنامه‌ها و نامشخص‌بودن وضعیت متهم زیر ۱۸ سال، حق دفاع را نقض می‌کند.
نقض حقوق بشر در پرونده ۱۸ محکوم به اعدام
مجازات اعدام، بدون دادرسی شفاف و دسترسی مؤثر به وکیل، حق حیات و حق برخورداری از محاکمه عادلانه را تهدید می‌کند.
- نقض حق حیات: ۱۸ متهم با مجازات بازگشت‌ناپذیر اعدام روبه‌رو هستند.
- نقض حق دادرسی عادلانه: دادنامه‌ها، شعبه دادگاه و نام قضات منتشر نشده است.
- نقض حق دفاع: وضعیت دسترسی متهمان به وکیل انتخابی و محتویات پرونده نامعلوم است.
- نقض حقوق افراد زیر ۱۸ سال: رعایت تضمین‌های ویژه در پرونده محمد سلیمانی روشن نیست.
- نقض حق اطلاع خانواده‌ها: محل نگهداری و وضعیت دقیق پرونده متهمان اعلام نشده است.
انتشار فوری دادنامه‌ها، مشخصات دادگاه، نام قضات و محل نگهداری متهمان ضروری است. اجرای هر حکم پیش از روشن‌شدن این ابهام‌ها، امکان جبران خطاهای قضایی را برای همیشه از بین می‌برد.