زندان جیرفت؛ نبود امکانات سرمایشی در بند زنان و واگذاری هزینه خرید کولر به زندانیان

 

کانون حقوق بشر ایران، پنج‌شنبه ۱۱ تیرماه ۱۴۰۵ – گزارش‌های دریافتی از زندان جیرفت از شرایط نامناسب بند زنان و نبود امکانات سرمایشی کافی در روزهای گرم تابستان حکایت دارد. بر اساس این گزارش‌ها، مسئولان زندان به جای تأمین وسایل سرمایشی، از زندانیان خواسته‌اند در صورت نیاز، هزینه خرید کولر را خود یا خانواده‌هایشان پرداخت کنند. این موضوع با اعتراض خانواده‌های زندانیان همراه شده و نگرانی‌ها درباره وضعیت جسمانی زنان زندانی را افزایش داده است.

وضعیت بند زنان زندان جیرفت چگونه است؟

بر اساس گزارش‌های ارسالی از داخل زندان جیرفت، بند زنان این زندان از چهار اتاق تشکیل شده است که تنها یکی از آن‌ها به کولر مجهز است و سه اتاق دیگر فاقد هرگونه وسیله سرمایشی هستند.

به گفته منابع، زندانیان این سه اتاق در شرایطی روزهای گرم تابستان را سپری می‌کنند که دمای هوا در جنوب استان کرمان به سطح بسیار بالایی می‌رسد و نبود امکانات سرمایشی، شرایط نگهداری آنان را دشوارتر کرده است.

این منابع می‌گویند افزایش دمای هوا، فضای داخل اتاق‌ها را به شدت گرم کرده و تحمل این شرایط برای بسیاری از زندانیان، به‌ویژه افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای، سالمندان و زنان آسیب‌پذیر، دشوار شده است.

چرا مسئولان زندان هزینه خرید کولر را بر عهده زندانیان گذاشته‌اند؟

زندانیان و خانواده‌های آنان پس از اعتراض به نبود کولر، با این پاسخ از سوی مسئولان زندان مواجه شده‌اند که در صورت تمایل به استفاده از وسایل سرمایشی، باید خودشان هزینه خرید کولر را تأمین کنند.

بر اساس این گزارش، از زندانیان خواسته شده است با جمع‌آوری پول میان خود یا از طریق خانواده‌هایشان، نسبت به خرید کولر اقدام کنند.

این تصمیم با اعتراض خانواده‌های زندانیان روبه‌رو شده است. آنان تأکید دارند که فراهم کردن حداقل امکانات رفاهی، بهداشتی و زیستی برای زندانیان، از جمله وسایل سرمایشی در فصل گرما، از وظایف مسئولان زندان است و نباید این مسئولیت بر دوش زندانیان یا خانواده‌های آنان گذاشته شود.

خانواده‌های زندانیان نسبت به چه موضوعی ابراز نگرانی کرده‌اند؟

خانواده‌های زندانیان می‌گویند بسیاری از آنان از توان مالی محدودی برخوردارند و امکان تأمین هزینه خرید کولر را ندارند.

به گفته آنان، انتقال این مسئولیت به خانواده‌ها نه‌تنها فشار اقتصادی بیشتری بر آنان وارد می‌کند، بلکه سلامت زندانیان را نیز در معرض خطر قرار داده است.

با افزایش دمای هوا در هفته‌های اخیر، خانواده‌ها نسبت به پیامدهای جسمی ناشی از گرمای شدید، از جمله گرمازدگی، کم‌آبی بدن و تشدید بیماری‌های زمینه‌ای، ابراز نگرانی کرده و خواستار رسیدگی فوری مسئولان به وضعیت بند زنان زندان جیرفت شده‌اند.

مسئولان زندان جیرفت چه وظایفی در قبال زندانیان دارند؟

بر اساس آیین‌نامه سازمان زندان‌ها، مسئولان مراکز نگهداری زندانیان موظف‌اند شرایطی را فراهم کنند که سلامت جسمی و روانی زندانیان حفظ شود.

تأمین امکانات اولیه زندگی، از جمله تهویه مناسب، وسایل سرمایشی و شرایط بهداشتی، بخشی از مسئولیت‌های قانونی مدیریت زندان‌ها محسوب می‌شود.

در شرایطی که گرمای شدید می‌تواند سلامت زندانیان را با خطر مواجه کند، تأمین تجهیزات ضروری نباید به توان مالی زندانیان یا خانواده‌های آنان وابسته باشد.

گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران

• لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا ‌کنون
  متن کامل اعلامیه جهانی حقوق بشر
• مشهد در شب ۱۹ دی؛ ویدئویی از آغاز تیراندازی به معترضان و روایت سرکوب خونین اعتراضات سراسری + فیلم و عکس
• فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
• آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
  آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
• جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
• اولین ویدئوی ۳ بعدی بند ۲۰۹ زندان اوین؛ قسمت اول: ساختمان و ساختار بندها
• زندان دستگرد اصفهان؛ افشای قتل‌عام و سرکوب خونین زندانیان در ۱۱ فروردین ۱۴۰۵

بررسی حقوقی پرونده بر اساس قوانین داخلی

مقدمه

پیش از بررسی حقوقی این پرونده، باید توجه داشت که بسیاری از قوانین کیفری حاکم بر دیکتاتوری حاکم، به‌ویژه در پرونده‌های سیاسی، امنیتی و مجازات اعدام، از سوی نهادهای بین‌المللی حقوق بشر به دلیل مغایرت با اصول دادرسی عادلانه، حق حیات و آزادی‌های بنیادین، همواره مورد انتقاد قرار گرفته‌اند. با این حال، حتی بر مبنای همین قوانین داخلی نیز مراجع امنیتی و قضایی در بسیاری از پرونده‌ها به الزامات قانونی، حقوق دفاعی متهمان و تشریفات دادرسی پایبند نیستند و گزارش‌های متعددی از نقض همان قوانین توسط همین مراجع منتشر شده است.

ابهامات حقوقی

در این پرونده، پرسش اصلی این است که آیا انتقال مسئولیت تأمین امکانات اولیه نگهداری زندانیان به خود آنان یا خانواده‌هایشان با تکالیف قانونی سازمان زندان‌ها سازگار است؟ همچنین نبود امکانات سرمایشی در شرایط گرمای شدید می‌تواند سلامت زندانیان را با خطر جدی مواجه کند و مسئولیت قانونی مدیران زندان را در قبال حفظ جان و سلامت زندانیان مطرح سازد.

مواد قانونی مرتبط

اصل ۲۲ قانون اساسی: جان، حیثیت و حقوق اشخاص از تعرض مصون است مگر به حکم قانون.

اصل ۲۹ قانون اساسی: برخورداری از خدمات و حمایت‌های لازم از حقوق عمومی شهروندان است.

آیین‌نامه اجرایی سازمان زندان‌ها: مسئولان زندان موظف به تأمین شرایط مناسب نگهداری، بهداشت، سلامت و امکانات ضروری برای زندانیان هستند.

قانون احترام به آزادی‌های مشروع و حفظ حقوق شهروندی: بر رعایت کرامت انسانی و حقوق افراد تحت بازداشت تأکید دارد.

موارد نقض قانون

نبود امکانات سرمایشی متناسب با شرایط اقلیمی منطقه.

انتقال مسئولیت تأمین تجهیزات ضروری به زندانیان و خانواده‌های آنان.

به خطر افتادن سلامت زندانیان بر اثر گرمای شدید.

ایجاد تبعیض میان زندانیانی که توانایی مالی خرید کولر دارند و افرادی که از چنین امکانی برخوردار نیستند.

چرا وضعیت بند زنان زندان جیرفت می‌تواند مصداق نقض حقوق بشر باشد؟

برخورداری از شرایط نگهداری انسانی، محیط مناسب، امکانات بهداشتی و حفظ سلامت جسمی، از حقوق بنیادین همه زندانیان است. گزارش‌های منتشرشده درباره بند زنان زندان جیرفت نشان می‌دهد که نبود امکانات سرمایشی در گرمای شدید و واگذاری هزینه تهیه این تجهیزات به زندانیان و خانواده‌هایشان، می‌تواند با اصل حفظ کرامت انسانی و حق برخورداری از شرایط مناسب نگهداری مغایرت داشته باشد.

مواد نقض‌شده

ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: هیچ‌کس نباید در معرض رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز قرار گیرد. نگهداری زندانیان در شرایط گرمای شدید بدون امکانات ضروری می‌تواند با این اصل در تعارض باشد.

ماده ۱۰ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: همه افراد محروم از آزادی باید با انسانیت و با رعایت کرامت ذاتی انسان رفتار شوند. فراهم نکردن حداقل امکانات زیستی با این تعهد ناسازگار است.

قواعد نلسون ماندلا (قواعد استاندارد حداقل رفتار با زندانیان): مسئولان زندان موظف‌اند شرایط مناسب از نظر تهویه، بهداشت و سلامت زندانیان را تأمین کنند و این مسئولیت را نمی‌توان به زندانیان یا خانواده‌های آنان واگذار کرد.

گزارش‌های منتشرشده درباره زندان جیرفت نشان می‌دهد که نبود امکانات سرمایشی در بند زنان، همزمان با گرمای شدید تابستان، شرایط دشواری را برای زندانیان ایجاد کرده است. در حالی که خانواده‌ها خواستار اقدام فوری مسئولان برای رفع این مشکل هستند، واگذاری هزینه تأمین کولر به زندانیان و خانواده‌های آنان، پرسش‌هایی جدی درباره رعایت مسئولیت‌های قانونی و حفظ سلامت و کرامت انسانی افراد محروم از آزادی ایجاد کرده است.