اطلاعات رسیده از زندان ازبرم لاهیجان، از نگهداری ۱۴۳۱ زندانی در هفت بند، کف‌خوابی در چهار بند، محدودیت آب گرم و نگهداری زندانیان سیاسی در سالن قرنطینه حکایت دارد
کانون حقوق بشر ایران، شنبه ۲ آبان‌ماه ۱۴۰۵ – اطلاعات تازه از زندان ازبرم لاهیجان، تصویری از ساختار بندها، جمعیت زندانیان و امکانات بهداشتی این زندان ارائه می‌دهد. این مجموعه از هفت بند شامل بندهای ورودی، سلامت، متادون، مالی، سرقت، اشتغال و قرنطینه تشکیل شده است.
آمار کل زندانیان در زمان تهیه این اطلاعات، ۱۴۳۱ نفر اعلام شده است. بندهای شماره ۲ و ۵ شلوغ‌ترین بخش‌های زندان معرفی شده‌اند.
مقایسه جمعیت زندان با تعداد تخت‌های اعلام‌شده، کمبود گسترده فضای خواب را نشان می‌دهد. کف‌خوابی در بندهای یک، دو، سه و چهار وجود دارد.
زندانیان سیاسی در بند شماره ۷ نگهداری می‌شوند؛ بخشی که در اصل قرنطینه زندان است. این بند تنها یک سالن با ۱۹ تخت دارد و فاقد اتاق‌های مجزا است.
باکس اطلاعاتی زندان ازبرم لاهیجان
| عنوان | اطلاعات |
| نام زندان | زندان ازبرم لاهیجان |
| شمار بندها | هفت بند |
| جمعیت کل | ۱۴۳۱ زندانی |
| شلوغ‌ترین بندها | بندهای ۲ و ۵ |
| محل زندانیان سیاسی | بند ۷، قرنطینه |
| تخت‌های قرنطینه | ۱۹ تخت در یک سالن |
| بندهای دارای کف‌خواب | بندهای ۱، ۲، ۳ و ۴ |
| شمار تقریبی تخت‌ها | حدود ۷۴۵ تا ۸۰۵ تخت |
| وضعیت آب گرم | یک‌روزدرمیان بر اساس شماره بند |
| هواخوری | جداگانه برای هر بند |
| کوچک‌ترین هواخوری | بند شماره ۴ |
| رئیس زندان | جمشید آستینه |
| معاون | حسن نظرپور |
| معاون دوم | ابراهیم اسماعیل‌زاده |
| رئیس یگان | مهرزاد |
| افسران نام‌برده | حداد و براری |
| ساعت بسته‌شدن بندها | ساعت ۲۲ |
| ساعت بازشدن | حدود ساعت ۷:۲۰ تا ۷:۳۰ |
ساختار هفت‌گانه زندان ازبرم لاهیجان
زندان ازبرم لاهیجان در مجموع هفت بند دارد. هر بند بر اساس نوع اتهام، وضعیت زندانی یا مرحله ورود به زندان تقسیم‌بندی شده است.
بااین‌حال، عنوان برخی بندها مانند «سلامت» با ترکیب واقعی زندانیان آن مطابقت ندارد. در بند سلامت، زندانیانی با انواع جرائم عمومی و پرونده‌های متفاوت نگهداری می‌شوند.
بندهای هواخوری از یکدیگر جدا هستند. تنها هواخوری بند شماره ۴ فضای کوچکی دارد و امکان استفاده زندانیان از محیط باز را محدود می‌کند.
تقسیم آب گرم نیز به‌صورت روزانه و نوبتی انجام می‌شود. بندهای ۲، ۴ و ۶ در روزهای زوج و سایر بندها در روزهای فرد به آب گرم دسترسی دارند.
بند یک؛ ورودی، تشخیص و کف‌خوابی
بند شماره یک محل ورود و تشخیص زندانیان است. افراد تازه‌وارد پیش از تعیین بند نهایی، در این بخش نگهداری می‌شوند.
این بند سه اتاق دارد و در هر اتاق ۲۴ تخت قرار گرفته است. در مجموع ۷۲ تخت برای بند یک اعلام شده است.
با وجود این تعداد تخت، شماری از زندانیان ناچار به کف‌خوابی هستند. این وضعیت نشان می‌دهد جمعیت بند از تعداد تخت‌های موجود بیشتر است.
بند یک دارای پنج حمام و شش سرویس بهداشتی است. استفاده مشترک زندانیان پرشمار از این امکانات، به‌ویژه در ساعات مشخص، می‌تواند با ازدحام همراه شود.
بند دو؛ شلوغ‌ترین بخش زندان
بند شماره دو با عنوان «بند سلامت» شناخته می‌شود. زندانیان دارای انواع جرائم عمومی و پرونده‌های متفاوت در این بخش نگهداری می‌شوند.
این بند ۱۲ اتاق دارد. تعداد تخت‌های هر اتاق بین ۱۶ تا ۲۱ تخت اعلام شده است.
بر این اساس، شمار تخت‌های بند دو بین ۱۹۲ تا ۲۵۲ تخت است. با وجود این ظرفیت، کف‌خوابی همچنان در بند وجود دارد.
بند دو در کنار بند پنج، یکی از شلوغ‌ترین بخش‌های زندان ازبرم لاهیجان است. تراکم جمعیت می‌تواند دسترسی زندانیان به فضای خواب و امکانات بهداشتی را محدود کند.
در این بند ۱۰ حمام و ۱۱ سرویس بهداشتی وجود دارد. آب گرم بند دو تنها در روزهای زوج در دسترس زندانیان قرار می‌گیرد.
بند سه؛ محل نگهداری مصرف‌کنندگان متادون و B2
بند شماره سه به زندانیانی اختصاص دارد که متادون یا داروی B2 مصرف می‌کنند. این بند شامل ۹ اتاق است.
در هر اتاق ۲۸ تخت قرار دارد. شمار تخت‌های این بند در مجموع به ۲۵۲ تخت می‌رسد.
با وجود این تعداد تخت، کف‌خوابی در بند سه نیز مشاهده می‌شود. این وضعیت از نگهداری زندانیان بیشتر از شمار تخت‌های موجود حکایت دارد.
بند سه دارای هشت حمام و هشت سرویس بهداشتی است. دسترسی این بند به آب گرم در روزهای فرد انجام می‌شود.
نگهداری زندانیان مصرف‌کننده دارو در یک بند مشخص، نیازمند دسترسی منظم به خدمات پزشکی است. اطلاعاتی درباره کیفیت خدمات درمانی این بخش ارائه نشده است.
بند چهار؛ زندانیان مالی در فضای محدود
بند شماره چهار محل نگهداری زندانیان مالی است. این بند سه اتاق دارد و در هر اتاق ۱۲ تخت قرار گرفته است.
در مجموع ۳۶ تخت در بند مالی وجود دارد. شماری از زندانیان این بند نیز به‌دلیل کمبود تخت روی زمین می‌خوابند.
بند چهار تنها دو حمام و چهار سرویس بهداشتی دارد. این بند همچنین کوچک‌ترین فضای هواخوری را در میان بخش‌های زندان در اختیار دارد.
آب گرم بند چهار در روزهای زوج وصل می‌شود. محدودیت فضای هواخوری و کف‌خوابی، شرایط نگهداری در این بخش را دشوار کرده است.
زندانیان مالی به‌دلیل ناتوانی در پرداخت بدهی در حبس هستند. بسیاری از آنان برای رفع مشکل مالی خود به ارتباط منظم با خانواده نیاز دارند.
بند پنج؛ زندانیان متهم به سرقت
بند شماره پنج به زندانیان دارای پرونده‌های مربوط به سرقت اختصاص یافته است. این بند هشت اتاق دارد.
در هر اتاق ۱۲ تخت قرار گرفته و شمار تخت‌های بند در مجموع ۹۶ تخت است. در زمان تهیه اطلاعات، کف‌خوابی در این بخش ثبت نشده است.
بااین‌حال، بند پنج همراه با بند دو، از شلوغ‌ترین بخش‌های زندان معرفی شده است. چهار حمام و چهار سرویس بهداشتی در اختیار زندانیان این بند قرار دارد.
آب گرم بند پنج در روزهای فرد برقرار می‌شود. اطلاعات بیشتری درباره تعداد دقیق زندانیان این بند و میزان فضای هر اتاق در دست نیست.
بند شش؛ بخش اشتغال زندان
بند شماره شش با عنوان بند اشتغال شناخته می‌شود. این بخش برخلاف بندهای دیگر، به‌صورت یک سالن اداره می‌شود.
در سالن بند اشتغال ۷۸ تخت وجود دارد. در زمان تهیه اطلاعات، هیچ زندانی در این بند به‌صورت کف‌خواب نگهداری نمی‌شد.
بند شش دارای سه حمام و سه سرویس بهداشتی است. آب گرم این بخش در روزهای زوج در اختیار زندانیان قرار می‌گیرد.
جزئیاتی درباره نوع کار، ظرفیت کارگاه‌ها، دستمزد زندانیان و شرایط ورود به بند اشتغال ارائه نشده است. بنابراین امکان ارزیابی وضعیت شغلی این بخش وجود ندارد.
نگهداری زندانیان سیاسی در بند قرنطینه
بند شماره هفت، بخش قرنطینه زندان ازبرم لاهیجان است. زندانیان سیاسی در همین بخش نگهداری می‌شوند.
این بند اتاق مجزا ندارد و تمام ۱۹ تخت آن در یک سالن قرار گرفته است. در زمان تهیه اطلاعات، کف‌خوابی در این بخش وجود نداشت.
قرنطینه دارای دو حمام و دو سرویس بهداشتی است. آب گرم نیز مانند سایر بندهای فرد، در روزهای فرد در دسترس قرار می‌گیرد.
نگهداری زندانیان سیاسی در قرنطینه، پرسش‌هایی درباره علت استفاده دائمی از بخشی با کاربری موقت ایجاد می‌کند. قرنطینه معمولاً برای پذیرش اولیه و بررسی وضعیت زندانیان استفاده می‌شود.
استقرار زندانیان سیاسی در یک سالن فاقد اتاق، حریم خصوصی آنان را محدود می‌کند. این وضعیت می‌تواند بر خواب، آرامش و سلامت روانی زندانیان اثر بگذارد.
اطلاعاتی درباره تعداد زندانیان سیاسی، امکان تماس، ملاقات، دسترسی به وکیل و مدت نگهداری آنان در قرنطینه ارائه نشده است.
کمبود تخت در برابر جمعیت ۱۴۳۱ نفره
بر اساس تعداد اتاق‌ها و تخت‌های اعلام‌شده، مجموع تخت‌های زندان حدود ۷۴۵ تا ۸۰۵ تخت است. تفاوت عدد به متغیر بودن تخت‌های بند دو مربوط می‌شود.
این آمار در برابر جمعیت ۱۴۳۱ نفره، کمبود حدود ۶۲۶ تا ۶۸۶ تخت را نشان می‌دهد. کف‌خوابی در چهار بند، نتیجه مستقیم این شکاف است.
تخت‌های اعلام‌شده لزوماً نشان‌دهنده ظرفیت استاندارد زندان نیستند. قرارگرفتن تخت‌های بیشتر در یک اتاق نیز می‌تواند فضای قابل‌استفاده هر زندانی را کاهش دهد.
بندهای دو و پنج شلوغ‌ترین بخش‌های زندان هستند. بااین‌حال، آمار دقیق جمعیت هر بند و مساحت اتاق‌ها اعلام نشده است.
انتشار آمار تفکیکی جمعیت می‌تواند امکان ارزیابی دقیق‌تر تراکم را فراهم کند. مدیریت زندان موظف است جمعیت هر بند را متناسب با ظرفیت واقعی تنظیم کند.
دسترسی یک‌روزدرمیان به آب گرم
آب گرم در زندان ازبرم لاهیجان به‌صورت یک‌روزدرمیان میان بندها تقسیم می‌شود. بندهای دو، چهار و شش در روزهای زوج آب گرم دارند.
بندهای یک، سه، پنج و قرنطینه در روزهای فرد به آب گرم دسترسی پیدا می‌کنند. بنابراین هیچ‌یک از بندها دسترسی روزانه و مستمر ندارند.
این محدودیت می‌تواند زمان استحمام را فشرده کند. تعداد حمام‌ها در بندهای چهار، شش و قرنطینه نیز محدودتر از سایر بخش‌ها است.
بند چهار با دو حمام، بند شش با سه حمام و قرنطینه با دو حمام اداره می‌شوند. استفاده هم‌زمان زندانیان می‌تواند باعث صف‌های طولانی شود.
دسترسی منظم به آب گرم بخشی از الزامات بهداشتی زندان است. این نیاز به‌ویژه در بندهای پرجمعیت و دارای کف‌خواب اهمیت بیشتری دارد.
هواخوری‌های جداگانه و محدودیت بند چهار
هر بند هواخوری جداگانه‌ای دارد. این تفکیک از تماس زندانیان بندهای مختلف با یکدیگر جلوگیری می‌کند.
فضای هواخوری بند چهار کوچک‌تر از سایر بندها است. زندانیان مالی این بخش، علاوه بر کف‌خوابی، با محدودیت فضای باز نیز مواجه هستند.
اطلاعاتی درباره ساعت، مدت و تعداد دفعات هواخوری منتشر نشده است. اندازه دقیق فضاهای هواخوری دیگر بندها نیز مشخص نیست.
بر اساس استانداردهای نگهداری زندانیان، امکان ورزش و حضور روزانه در هوای آزاد باید برای همه افراد فراهم باشد. کوچک‌بودن فضا نباید این حق را محدود کند.
گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- محسن واحدیان عظیمی؛ بازپرس بی‌رحم پرونده‌های امنیتی در مشهد
- انتصاب دادخدا سالاری به ریاست دادگستری کرمان؛ کارنامه‌ای از اعدام، بازداشت معترضان و فشار بر بهائیان
وضعیت غذای زندان ازبرم لاهیجان
صبحانه زندانیان شامل مربا، تخم‌مرغ پخته، پنیر یا عدسی است. این اقلام در روزهای مختلف توزیع می‌شوند.
وعده ناهار شامل مرغ، قورمه‌سبزی، قیمه، میرزاقاسمی و استامبولی است. مرغ دو روز در هفته در برنامه غذایی قرار دارد.
اطلاعاتی درباره حجم هر وعده، کیفیت مواد، نحوه پخت و سهم هر زندانی ارائه نشده است. جزئیات وعده شام نیز در اطلاعات موجود ثبت نشده است.
برای ارزیابی وضعیت تغذیه باید میزان کالری، پروتئین، میوه، سبزیجات و لبنیات مشخص شود. این اطلاعات در داده‌های فعلی وجود ندارد.
جمعیت بالای زندان می‌تواند بر کیفیت پخت و توزیع غذا اثر بگذارد. نظارت بهداشتی بر آشپزخانه و مواد اولیه باید به‌صورت منظم انجام شود.
ساعت باز و بسته‌شدن بندها
درهای بندهای زندان ساعت ۲۲ بسته می‌شوند. بازشدن بندها در ساعات ابتدایی صبح و حدود ساعت ۷:۲۰ تا ۷:۳۰ انجام می‌شود.
با این برنامه، زندانیان حدود ۹ ساعت و نیم در فضای بسته بندها باقی می‌مانند. شرایط اتاق‌های پرجمعیت در این ساعات دشوارتر می‌شود.
کف‌خواب‌ها ناچارند در مسیر رفت‌وآمد یا فضای میان تخت‌ها استراحت کنند. بسته‌بودن طولانی درها می‌تواند دسترسی به خدمات خارج از بند را محدود کند.
اطلاعاتی درباره نحوه مراجعه شبانه به بهداری یا واکنش به وضعیت‌های اضطراری ارائه نشده است.
مسئولان زندان و آزار زندانیان
ریاست زندان ازبرم لاهیجان بر عهده جمشید آستینه است. حسن نظرپور به‌عنوان معاون و ابراهیم اسماعیل‌زاده به‌عنوان معاون دوم فعالیت دارند.
فردی با نام خانوادگی مهرزاد، مسئولیت ریاست یگان زندان را بر عهده دارد. حداد و براری نیز از افسران این مجموعه هستند.
اطلاعات رسیده، مهرزاد، حداد و براری را از عوامل آزار زندانیان معرفی می‌کند. جزئیات برخوردها و زمان وقوع آنها در اطلاعات موجود ذکر نشده است.
رئیس زندان و معاونان او مسئول نظارت بر رفتار مأموران هستند. هرگونه آزار باید ثبت و توسط مرجعی مستقل بررسی شود.
نبود سازوکار امن شکایت می‌تواند زندانیان را در معرض برخوردهای تکراری قرار دهد. شکایت نیز نباید به تنبیه، انتقال یا محدودیت بیشتر منجر شود.
بررسی حقوقی وضعیت زندان ازبرم لاهیجان بر اساس قوانین داخلی
قوانین دیکتاتوری حاکم به‌دلیل محدودکردن حقوق انسان‌ها همواره مورد انتقاد بوده‌اند. بررسی این وضعیت به معنای تأیید قوانین نیست، بلکه برای نشان‌دادن رعایت‌نشدن حتی همین مقررات است.
ابهامات حقوقی: ظرفیت رسمی زندان، جمعیت تفکیکی بندها، شرایط زندانیان سیاسی و نحوه رسیدگی به شکایت‌ها روشن نیست.
مواد قانونی مرتبط: اصول ۲۲، ۳۸ و ۳۹ قانون اساسی بر مصونیت حقوق، منع آزار و حفظ حرمت زندانی تأکید دارند. مواد ۱۳۷، ۱۴۰، ۱۴۱ و ۱۴۹ آیین‌نامه زندان‌ها نیز به بهداشت، تغذیه و شرایط نگهداری مربوط‌اند.
موارد نقض: کف‌خوابی، محدودیت آب گرم، تراکم جمعیت و آزار زندانیان با این مقررات تعارض دارد.
نقض حقوق بشر در زندان ازبرم لاهیجان
نگهداری ۱۴۳۱ زندانی در فضایی با شمار بسیار کمتری تخت، همراه با کف‌خوابی و محدودیت امکانات بهداشتی، حقوق بنیادین زندانیان را نقض می‌کند.
- نقض منع رفتار تحقیرآمیز: کف‌خوابی و آزار زندانیان با ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر تعارض دارد.
- نقض حق برخورداری از شرایط انسانی: محدودیت آب گرم و تراکم بالا با قواعد نلسون ماندلا مغایر است.
- نقض حق سلامت: کمبود فضای خواب و امکانات بهداشتی، سلامت جسمی و روانی زندانیان را تهدید می‌کند.
- نقض حقوق زندانیان سیاسی: نگهداری آنان در قرنطینه دائمی، دسترسی به شرایط عادی بند را محدود می‌کند.